Joop van Helden overleden: een leven in het teken van de Tweede Wereldoorlog

Op jonge leeftijd maakte Van Helden zelf de verschrikkingen van de oorlog mee. Die oorlog zou verweven raken met zijn verdere leven. Hij zag het als zijn taak om de verhalen uit die tijd te vertellen. Dat deed hij onder meer in 'zijn' Museum 40-45 waar hij zo'n 40 jaar bijna dagelijks te vinden was en vele schoolkinderen rondleidde.

“Joop was de enige die alles van de collectie wist, en daar bij elk stuk een verhaal bij had”, vertelt Ed Vermeulen, voorzitter van Museum 40-45. “Wij hadden vrij vaak als we iets niet wisten, vraag het even aan Joop, vertelt Vermeulen. Bijna 4 jaar geleden is er een reorganisatie in het museum geweest waarbij het complete museum op de schop moest. Elk stuk is beoordeeld, hierbij was bij elk stuk de route langs Joop. Gezien zijn verhalen waren we wel even bezig om elk stuk op museale waarde in te schatten.”

Zijn andere missie was de jaarlijkse Dodenherdenking op het Sumatraplein. 42 jaar lang stond hij op 4 mei naast het kruis als erewacht. Tot zijn gezondheid het een paar jaar geleden niet meer toeliet. Maar hij probeerde nog wel altijd aanwezig te zijn, al was het zittend op een stoel.

75 jaar na de bevrijding interviewden wij Joop van Helden voor de tv-serie '75 jaar vrijheid' waarin stadsgenoten die de oorlog zelf hadden meegemaakt hun verhaal deden. Bij Van Helden ging dat voor over zijn Joodse vriendje Robert Weisz. Hij sprong voor hem op de bres toen die getreiterd werd door een klasgenoot.

Van Helden vertelde over de ruzie die daarop volgde op het schoolplein. “Met een NSB-jong, omdat hij mijn vriendje aan het plagen was. Omdat hij een ster op had. Maar die NSB-er was tegen het Jodendom,” vertelt Van Helden.. “Nou, ieder mens is hetzelfde. Al ben je groen, pimpelpaars, blauw, dat maakt me niet uit. Want je bent allemaal mens.” Hij kan zich er nog boos om maken. De confrontatie blijft niet zonder gevolgen. “Ik heb toen zijn gezicht in elkaar geslagen. Maar de andere dag kwamen ze met 20 man terug.” Van Helden vlucht en durft maandenlang niet naar huis, uit angst dat de NSB-ers hem en zijn familie opzoeken.

Bekijk hier de aflevering waarin Van Helden zijn verhaal doet over de ruzie. De andere afleveringen van de serie zijn te vinden op ons YouTube-kanaal.