"Wintertenen of -handen hebben met de temperatuur te maken", legt huisarts Jeanette Caljouw uit. "Het komt alleen voor bij een temperatuur onder de 10 tot 15 graden, en dat is in de winter al snel het geval. Vandaar de naam."
Volgens Caljouw zijn het overigens niet alleen je handen of voeten die last kunnen hebben van dit fenomeen. "Er zijn meer ledematen of uitsteeksels die 'winter' kunnen hebben. Je neus, oren, dijen... het komt op meerdere plekken voor."
Een of tien winters
Wat er gebeurt als de 'winter' in je ledematen schiet: "Het gaat dan een beetje paars/rood kleuren en het begint te zwellen. Ook kan het jeuken en pijn doen. Een beetje naar", vindt Caljouw. Een echte remedie is er namelijk niet en het kan soms wel weken aanhouden. "Het kan enkele uren of een dag ontstaan nadat je de kou in bent geweest, en kan wel weken aanhouden. Het kan ook weer terugkomen als je weer de kou in gaat, maar dat hoeft niet."
En hoe vaak het terugkomt, is ook onduidelijk. "Dat kan één winter of tien winters zijn. We vermoeden dat het komt doordat de kleine vaatjes in de kou dichtknijpen en het langer duurt voordat ze opengaan. Dat zou leiden tot deze klachten", vertelt Caljouw.
Pech
Gelukkig komt het een stuk minder vaak voor dan vroeger. "De huizen zijn nu een stuk beter geïsoleerd, waardoor het binnen lekker warm is." Toch zijn er mensen die er nog steeds last van hebben. "Ik denk dat er nu ongeveer één op de duizend nieuwe gevallen zijn per jaar. Het is alleen lastig te meten, want de meeste mensen gaan niet naar de dokter omdat het vanzelf overgaat."
Vrouwen zijn vatbaarder voor winteroren, -tenen of dijen dan mannen. "Net als mensen die mager zijn, bij wie het in de familie zit, mensen die weinig bewegen en rokers."
En als je die wintertenen eenmaal hebt... "Tja, het is genetisch, dus je kan er niet veel aan doen. Als het in de familie zit, heb je pech." Want zoals gezegd: een remedie mist. "Er zijn wel wat middeltjes, maar er is niets dat bewezen effectief is."
Het enige wat je kan doen, is je goed aankleden. "Zorg ervoor dat alle uitsteeksels warm blijven en vermijd kou en vocht. Draag katoenen sokken en waterdichte schoenen, een muts of oorwarmers en denk bijvoorbeeld aan verwarmde handschoenen. En heb je écht heel veel last; ga dan naar je huisarts", besluit Caljouw.
