Onderzoek wijst uit: het echte Dubbeldam ligt onder Oud-Krispijn

Stadsarcheoloog Marc Dorst koesterde altijd wel verdenkingen, maar zeker weten kon hij het niet. Tot nu: Tijdens rioolwerkzaamheden in enkele straten van de Componistenbuurt, nabij de oprit van de Zwijndrechtse brug, zijn voldoende aanwijzingen gevonden om met zekerheid te kunnen zeggen dat daar tot het begin van de vijftiende eeuw het ambacht Dubbeldam lag.

Het ambacht, een oude term voor klein dorp, was een lintdorp dat langs de kronkelende rivier de Dubbel lag. Hoewel er geen funderingen zijn gevonden, kunnen de archeologen op basis van gevonden slootjes en woonheuvels een redelijk beeld vormen waar de bebouwing heeft gestaan.

Bij de werkzaamheden in de Componistenbuurt zijn daarnaast ook andere aanwijzingen van menselijke bewoning gevonden. Denk daarbij aan potscherven, restanten van bakpannen en mestputten. Daarbij werden veel botten van veedieren gevonden, denk aan paarden, varkens en koeien. Tot slot zijn meerdere leren schoenen aangetroffen, waarvan een deel extreem goed bewaard is gebleven in de natte kleigrond waar ooit het ambacht Dubbeldam lag.

Hoe groot het dorp is geweest durft Dorst niet te zeggen, er is bijvoorbeeld nog geen kerk aangetroffen. Toch kan de archeoloog op basis van oude kaarten en waarnemingen tijdens de werkzaamheden wel een ruwe schatting maken. "Het dorp ontstond rond de dam in de Dubbel, die ongeveer ter hoogte van het woonwagenkamp bij de Weeskinderendijk moet hebben gelegen", aldus Dorst. De laatste aanwijzingen van bewoning zijn gevonden in het begin van de Valeriusstraat, een goede tweehonderd meter verderop. Groot kan het dorp dus niet geweest zijn.

De Dubbel liep in de middeleeuwen dwars over het huidige eiland van Dordrecht. Ook de loop van de rivieren Maas, Waal en Lek was voor 1421 heel anders dan nu. Na dat jaar, waarin de overstromingen van de Sint-Elisabethsvloed het aanzicht van onze streek compleet veranderen, is het gebied daar onder water komen te staan.

Het ambacht Dubbeldam heeft het als dorp nog volgehouden tot de laatste vloed in 1430. Tijdens dat laatste rampjaar werden de bewoners van het oude Dubbeldam gedwongen te vluchten naar het beter beschermde Dordrecht. De overstromingen veranderden een groot deel van onze streek in een moerasgebied, wat er een beetje uit moet hebben gezien als de huidige Biesbosch. Drie eeuwen lang lag een groot deel van de streek er zo bij.

Eén van de eerste stukken van het eiland van Dordt dat in de achttiende eeuw weer werd drooggelegd en ingepolderd was niet geheel toevallig het gebied waar het huidige Dubbeldam ligt. Marc Dorst vermoedt dat de eerste Dordtenaren die daar naartoe trokken nazaten waren van de gevluchte Dubbeldammers uit het ambacht. Waarschijnlijk vernoemden zij het gebied naar het dorp van hun voorouders en was het huidige Dubbeldam een feit.

Een groot aantal dorpen in onze streek verdween na 1430 onder een laag water. Dat van één daarvan de oorspronkeljke locatie nu is vastgesteld, is volgens de stadsarcheoloog best bijzonder. "Een ontdekking van deze orde is vrij zeldzaam. Het gaat om een bewoningslint langs een rivier. De kans dat je bij werkzaamheden in een wijk net zo'n plek is vrij klein." Hij noemt de vondst dan ook "uniek" voor Dordtse begrippen.

Een bewoner van de componistenbuurt reageert verrast als we haar vertellen dat ze eigenlijk 'op' Dubbeldam woont. "Maar dat ligt toch een paar kilometer verderop? Ik heb altijd gedacht dat dat daarachter lag", zegt de vrouw terwijl ze richting de Viottakade en de achterliggende bebouwing wijst. Weer wat geleerd.

Bekijk op ons YouTube-kanaal een reportage over het ambacht Dubbeldam met stadsarcheoloog Marc Dorst.