Scholieren mishandeld, vernederd en gefilmd op afroep: ‘Om elkaar terug te pakken’

“Ik laat je een filmpje zien.” Terwijl een meisje haar telefoon opent, zegt ze dat ze meerdere filmpjes heeft. We spreken haar op straat, haar naam geeft ze niet. Ze toont ons een video waarop een tienermeisje te zien is. Ze staat tegen een muur, duidelijk geëmotioneerd.

Ze wordt meermaals in haar gezicht geslagen terwijl een ander meisje roept: “Zeg sorry!” De twee zijn niet alleen; het tafereel wordt omsingeld door andere jongeren en het slachtoffer kan geen kant op.

Signalen bij de politie
De politie heeft signalen ontvangen van dit soort incidenten, bevestigt een woordvoerder nadat hierover een anonieme tip bij de streekomroep binnenkwam. Daarom zijn wij de straat op gegaan in Zwijndrecht.

Er zou vanuit de politie “breed ingezet” worden “om een beeld te krijgen van deze incidenten, in de hoop deze te voorkomen”. Maar om hoeveel gevallen het gaat en hoe ernstig die zijn, daar heeft de politie nog geen weet van. “Het eerste concrete incident is 2,5 week geleden bij ons gemeld”, aldus een politiewoordvoerder.

LEES OOK: Ruim 250 mensen gefouilleerd in Zwijndrecht na jongerengeweld, cameratoezicht blijft

Maar hoe krijg je een beeld van iets dat online speelt, maar waar sporen naar video’s ontbreken? Van verschillende middelbare scholieren die we in de buurt van winkelcentrum Noord spreken, horen we dat het al een tijdje aan de gang is. Voor de zomervakantie zou er een piek zijn geweest in video’s van geweld die met name via socialmediaplatform TikTok zouden zijn verspreid. 

Vooral twee scholen
“Oh ja, die filmpjes ken ik wel”, zegt een tiener tegen ons. Hij zegt te weten dat het gaat om een anoniem account dat via TikTok mensen oproept voor gevechten. “Hierin wordt een lijst met mensen genoemd om wie het gaat en die kunnen dan naar een afgesproken plek komen. Vervolgens worden onder een anonieme naam filmpjes daarvan gedeeld.”

Inmiddels zijn de scholen weer begonnen en steekt het fenomeen van vechtvideo’s in Zwijndrecht weer de kop op, horen we. Het zou vooral spelen rond groepen leerlingen van twee scholen die in hetzelfde gebouw zitten: De Sprong en Loket.

De gevechten zouden voortkomen uit eerdere gebeurtenissen, maar ook schulden kunnen een aanleiding zijn. Andere jongeren vechten ook voor geld. Vooral het winkelcentrum vlak bij de scholen wordt genoemd als plek waar jongeren zich tijdens de pauzes en na schooltijd verzamelen.

Middelbare scholen
Video’s waarin tieners worden vernederd of met elkaar op de vuist gaan. Op zo’n 62 procent van de middelbare scholen in ons land circuleren dit soort filmpjes, bleek eerder dit jaar uit een enquête van het journalistieke platform Pointer van KRO-NCRV in samenwerking met DUO-Onderwijs. Ook bij Stop Pesten NU zijn ze bekend met het fenomeen.

“In elkaar geslagen worden, een drol kussen, of andere vernederingen komen al jaren voor. Maar dat het nu ook gefilmd wordt en verpreid, is iets van de laatste tijd”, vertelt Patricia Bolwerk. Als directeur en oprichter van het landelijk kenniscentrum kent ook zij de verhalen, maar blijft het voor haar gissen hoe vaak dit voorkomt. “De meeste slachtoffers melden dit soort gevallen niet, omdat ze zich schamen voor wat er is gebeurd. Ik denk dat wat we weten slechts het topje van de ijsberg is.”

Op straat
Maar de onlusten blijven in de echte wereld niet onopgemerkt. Omwonenden van de scholen die een centrale rol lijken te spelen, zien het voor de deur gebeuren. “Ik heb zelf weleens ingegrepen toen ik zag dat er een jongen in de bosjes werd geduwd”, vertelt een buurvrouw die niet bij naam genoemd wil worden. “Daarna rennen of lopen ze allemaal vanzelf weg. Ook heb ik weleens groepsgevechten gezien.”

En die groepsgevechten worden doelbewust georganiseerd, vertelt een jongeman die zelf heeft deelgenomen aan dergelijke gewelddadigheden. Hij deed mee aan gevechten en zegt zelfs dat er sprake is van zogenaamde 'hitmans'. Personen die gericht de opdracht krijgt om iemand klappen te verkopen. 

“De video’s die daarvan verspreid worden, horen hier dan ook bij”, vertelt hij. “Er gaan heel veel video's rond van groepen die tegen elkaar aan het vechten zijn, kinderen die geslagen worden omdat ze ‘fouten’ maken met financiële gevolgen of die zich met zaken bemoeien waar ze hun neus niet in moeten steken.”

Geen aangiftes
De politie en de gemeente Zwijndrecht zeggen ondertussen alleen signalen te hebben ontvangen over de gewelddadigheden. Meldingen of aangiftes ontbreken. En die gaan er waarschijnlijk ook niet komen, weet Bolwerk van Stop Pesten NU. “De drempel om dit te melden is heel hoog. Ze vertellen dit niet eens tegen hun ouders. Ze hebben er alles voor over om dit te vergeten. Jongeren schamen zich hiervoor en zijn bang voor gevolgen als ze dit wel melden.”

Deze streekomroep heeft ook alle middelbare scholen in Zwijndrecht benaderd met vragen over het geweld onder hun leerlingen. In een gezamenlijke verklaring laten zij weten dat “de scholen en jongerenwerkers in nauw contact staan met de gemeente Zwijndrecht, de wijk- en jeugdagenten om hierop preventief te anticiperen”.

Volgens de schoolleiders zijn “vechtpartijen buiten het terrein van de scholen een zaak van de politie. Heeft onrust impact op de situatie binnen de school, dan nemen wij passende maatregelen.”

Patricia Bolwerk van Stop Pesten NU heeft voor die reactie geen goed woord over. “Dat is grote bullshit, de jongeren worden door de scholen samen in een klas gezet en daar ontstaat een groepsproces. Je kunt dit soort pestgedrag alleen maar stoppen als je dit op scholen bespreekbaar maakt. Laat scholieren weten dat dit niet oké is, dat dit gedrag onacceptabel is en laat weten waar ze terecht kunnen voor hulp. Alleen dan kunnen we dit stoppen.”

Bekijk hieronder de reportage die de Streekomroep over dit onderwerp maakte: