Boer Wouter kweekt gras onder paarse lampen: 'Moet tot 20 keer meer gras opbrengen voor koeien'

Verticale landbouw, zo wordt het in gebouwen kweken van gewassen ook wel genoemd. Dat wil zeggen dat gras in een gebouw wordt gekweekt in plaats van buiten. Het idee is niet nieuw. Er werd in het verleden al mee geëxperimenteerd voor bijvoorbeeld aardbeien en komkommers. Dat verticale landbouw nu met gras gebeurt, is wel nieuw.

Boven het gras dat binnen wordt gekweekt in Bleiswijk, schijnt fel paars licht. "Je ziet hier verschillende lagen gras boven elkaar. En dat is ook wel een beetje het voordeel van een vertical farm. Op een hele kleine ruimte kan je met meerdere lagen boven elkaar een gewas telen", vertelt Slob aan Rijnmond. Het gras is bedoeld om de koeien mee te voeren.

"We zitten in Nederland en hebben toch een aantal uitdagingen qua biodiversiteit, milieu, natuur en dat soort zaken. Dat betekent dat wij toch ons land op een andere manier moeten gaan gebruiken dan we nu doen", gaat Slob verder. "Dus voor mij was het echt wel de zoektocht van: hoe kunnen we dan op een andere manier toch dat gras telen voor de koeien? Want die hebben uiteindelijk toch die voeding nodig."

Verticale landbouw voor gras biedt een oplossing voor het probleem dat Slob beschrijft. "Hiermee kun je gewoon binnen in een gecontroleerde omgeving op meerdere lagen boven elkaar toch een gewas telen."

Daarnaast kan je de ruimte die je buiten bespaart door binnen gras te kweken, voor iets anders gebruiken. Bijvoorbeeld om notenbomen te plaatsen. "En dan niet per se als een heel bos, maar toch enigszins open zodat dat gras daaronder nog wel een beetje groeit. Dan kunnen die koeien daar wandelen. Heerlijk in de zomer, want dan hebben ze gelijk schaduw." Bijkomend voordeel is dat die noten vervolgens kunnen worden gebruikt om kaas van te maken.

Niet alleen het besparen van ruimte is volgens Slob een voordeel van verticale landbouw. Zo is de kwaliteit van het zelfgekweekte gras beter dan het gras dat buiten in de weilanden groeit. "Het eerste gras hebben wij onderzocht. Dan blijkt gewoon dat de voedingswaarde van dit gras al 20 procent hoger is dan wat wij nu oogsten van het land", zegt de boer.

Hoe het kan dat de kwaliteit beter is? "Omdat het gewoon een gecontroleerde omgeving is. Wij hebben hier natuurlijk een optimaal klimaat. De temperatuur en het licht zijn eigenlijk altijd hetzelfde, terwijl het plantje het buiten een keer koud heeft of er is een keer te veel licht. Al dat soort invloeden."

Tot slot levert het kweken van gras op lagen een grotere hoeveelheid op. "De verwachting is dat verticale landbouw 15 tot 20 keer meer gras op zal brengen, omdat het zo gecontroleerd is." Hij besluit: "Van iedere vierkante meter binnen, krijgen we 20 vierkante meter buiten terug. Dat kunnen we op een andere manier in gaan zetten."

Volgens Slob betekent verticale landbouw niet dat koeien voortaan alleen nog maar binnen te vinden zijn. "Ze kunnen dus nog steeds naar buiten. Alleen, die koeien hebben in de winter en ook in de avond nog steeds gras nodig in hun schuur. En daar kunnen ze dan dit hoogwaardige gras vinden", legt Slob uit. Het gras hoeft dan ook niet meer buiten te worden opgeslagen. "Dus het kan direct naar de koe."

Op dit moment gaat het nog om een proef: verticale landbouw met gras wordt nog niet breder ingezet. "Eigenlijk zijn we nu bezig met de basis. Je moet eerst een goede basis leggen voordat je weet aan welke knoppen je verder gaat draaien", vertelt Brigit den Bakker, onderzoeker glastuinbouw en vertical farming van Delphy Improvement Center. Ze werkt mee aan de proef.

Op dit moment wordt gezocht naar een antwoord op een aantal vragen, vertelt de onderzoeker: "Welk licht heb je nodig en wat is het goedkoopst om te gebruiken? Hoeveel voedingsstoffen heb je in je water nodig? Meer voedingsstoffen is ook weer duurder", licht Den Bakker toe. "Dat soort vragen ben ik mee bezig om uiteindelijk het plaatje qua input zo goedkoop mogelijk te maken. Al is het een duur systeem om het passend te maken voor de boer."

Slob hoopt begin 2027 zijn proefopstelling in Giessenburg neer te zetten. Op grotere schaal wordt geschat dat verticale landbouw voor gras over een jaar of vijf wordt ingezet. "Er wordt nog gekeken wat er nog nodig is om het op grotere schaal in te zetten. Dan gaan de puntjes op de i en dan is het echt klaar voor in de praktijk", besluit Den Bakker.