Hij zei spontaan 'ja' toen de geestelijk verzorger in woonzorgcentrum Overslydrecht vroeg of hij in de groep met waakvrijwilligers wilde. Iets te enthousiast misschien. Zijn vrouw vroeg hem even later of hij het zeker wist. "Ik zei tegen haar: 'Eigenlijk niet. Ik weet niet waar ik ja tegen heb gezegd, of ik het wel aan kan.'"
Koffie en bingoCees (71) probeerde zich een voorstelling te maken van hoe het was om bij een bewoner aan het sterfbed te zitten, maar dat lukte hem niet en dat beangstigde hem een beetje. Toch, na goed nadenken, zegde hij toe. Evenals zijn vrouw, die net als Cees al jaren andere vrijwilligerstaken doet in het woonzorgcentrum met bewoners met dementie in hartje Sliedrecht.
Ze staken er de eerste handen uit de mouwen in de periode dat de moeder van Cees er woonde. Tot op de dag van vandaag helpt Cees met koffie schenken, bingo- en spelletjesmiddagen. "Ik hou helemaal niet van spelletjes doen, maar als ik die bewoners zie genieten, heb ik het naar mijn zin."
Mensen met dementieVanzelf ging dat overigens niet, want Cees kon naar eigen zeggen niet omgaan met mensen met dementie. "Ik wist dat ik het verkeerd deed. Ik ging altijd tegen m’n moeder in als ze iets vertelde wat niet klopte. Maar regel één is: ga nooit tegen het verhaal van iemand met dementie in. Het is hun waarheid en daarom geen onzin."
"Ik heb het aan het verzorgend personeel te danken dat ik nu hier zit. Zij hebben me de goede kant op geduwd.” Als trouwe vrijwilliger werd hij daarom 2,5 jaar geleden gevraagd in de nieuw op te starten waakgroep actief te worden. “We merkten dat er best wel wat bewoners in de terminale fase weinig aanloop van familie of bekenden hadden."
Toeval bestaat nietHet verzorgend personeel kan er, zo legt Cees uit, geen uren bij gaan zitten. "Daar hebben ze de tijd niet voor. Dus daar zat een gat. Als een bewoner anderhalve dag in de laatste levensfase zit, is dat nog wel op te vangen. Maar twee weken is bijna niet te doen."
De eerste bewoner bij wie Cees mocht waken, herinnert hij zich nog als de dag van gisteren. "Toeval bestaat niet. Dat was een bewoonster met wie ik in de positieve zin van het woord een beetje een haat-liefdeverhouding had. Door de dementie kon ze soms heel moeilijk zijn, maar soms ook heel lief. Ze had een speciaal plekje bij mij. Dat heeft mij wel geholpen in het doemdenken rond het waken: dat het eng is, dat er iemand doodgaat."
Hand op schouderCees ontdekte dat hij helemaal niet met de dood van de bewoonster bezig was, maar juist met contact met haar krijgen. "Ik praatte tegen haar aan. Soms kreeg ik een reactie, soms niet. Af en toe legde ik een hand op de schouder. Ik vond het geweldig om te doen."
En zo doet hij dat met alle bewoners die zich in de laatste fase van hun leven bevinden. "Als ik tegen zo iemand praat, heb ik het over alledaagse dingetjes, wat me te binnen schiet. Ik creëer een verhaaltje. Soms wordt dat beantwoord met een glimlach of voel je dat er in je hand geknepen wordt, soms ook niet. Er zijn ook momenten dat ik een puzzeltje op m’n tablet maak en dan zit je er gewoon bij."
Respectvol eindeEr gewoon zijn, is soms al voldoende, legt Cees uit. "Als iemand terminaal en niet bij kennis is, wil dat niet zeggen dat diegene niet weet dat jij er bent." Cees heeft een duidelijk mantra: "Niemand verdient het om alleen te sterven."Voor zijn eigen leven is het 'werk' als (waak)vrijwilliger een enorme verrijking. "Ik ben anders tegen dingen aan gaan kijken, met name tegen dementie. Het is een vreselijke ziekte. Maar ik heb geleerd om te kijken naar wat deze mensen nog wel kunnen in plaats van naar wat ze niet meer kunnen."
Bedankjes van nabestaandenOok al ziet hij als lid van de waakgroep geregeld overledenen voorbijkomen – "soms heb je drie sterfgevallen in de week" – Cees is meer bezig met de laatste levensfase van de bewoners zo waardevol mogelijk in te vullen dan met hun overlijden. "Je weet dat het komt", zegt hij vrij nuchter.
Pas een brok in de keel krijgt Cees als hij nadenkt over bedankjes die hij heeft gekregen van nabestaanden. "Dat zij merkten dat het hun vader of moeder, man of vrouw goed heeft gedaan. Dat kan een heel simpel woord van een nabestaande zijn wat heel veel betekent voor mij." En dan na een stilte. "Dat raakt me soms wel.""Er zijn heel veel mensen die zeggen: ‘Wat mooi dat je dit doet, ik zou het niet kunnen.’ Dat dacht ik ook, maar ik ben zo blij dat ik het ermee ben begonnen. Het voegt zoveel toe aan mijn eigen leven."
