Terwijl er met graafmachines tonnen zand en grond worden aangebracht op de kale moestuinvlaktes, vertelt Pieta hoe zij tegen de pilot aankijkt. “Ik vind het dubbel. Normaal wordt er afgegraven als ze saneren en komt er verse grond op.” In Wijngaarden gebeurt dat niet vanwege het hoge grondwaterpeil.
Schoonmaakplan in Wijngaarden
Het alternatief: een laag van vijf centimeter signaalzand en daarbovenop nieuwe grond. “Dat wordt in de volksmond ‘schone grond’ genoemd en is de teeltlaag voor de tuinders waar geen PFAS in zit”, vertelt projectleider Moestuinherstel Robbert Brand.
Pieta heeft het niet over schone grond, maar over ‘schonere grond’. “PFAS-vrije grond is er gewoon niet meer.” Ook is Pieta bezorgd over de dikte van de laag nieuwe grond. “Kijk, wij krijgen straks fruitbomen, maar hoe diep gaan die wortelen? Komen die in die oude laag terecht of niet?”
De pilot
Tuindersvereniging Wingerden in Wijngaarden is het derde en tevens laatste project van de pilot van het Moestuinherstelplan. Als deze klus erop zit, zijn er in totaal zo’n zeshonderd tuintjes verschoond. De operatie wordt betaald vanuit de zak van vervuiler Chemours. Het schoonmaakplan is opgesteld nadat de rechter de chemiereus in 2023 deels aansprakelijk stelde voor de milieuschade door vervuiling met PFAS.
De bevindingen van de pilot moeten de basis leggen voor een groter moestuinherstelplan in de streek in de toekomst. “We zijn nu bezig om het grotere plan te schrijven en uit te rollen”, vertelt Robbert Brand.
Onzekerheid over de toekomst
Voor Pieta blijft er een gevoel van onzekerheid heersen als ze aan de toekomst denkt. “We krijgen hier straks iets moois, maar de vervuiling blijft. Chemours blijft bestaan, daar komt het nog steeds uit de pijp, waarschijnlijk wel minder dan voorheen, maar ja, het blijft hierheen komen.”
En dus blijven er zorgen of haar moestuin over twee of drie jaar nog schoon is. “Het is hartstikke fijn dat we zijn uitgenodigd voor de pilot, maar is het een garantie voor de toekomst?”
Kijk hieronder naar de reportage over de herstelwerkzaamheden bij Tuindersvereniging Wingerden in Wijngaarden.
