Tamara* heeft een mooie lange vlecht van bruin haar en een nette zwart-wit gestreepte trui aan. Haar moeder zit naast haar in het verdachtenbankje, als ondersteuning. Tamara knijpt haar handen tot een vuist en ontspant ze dan weer. Ze vraagt aan de rechter of de journalist hier wel mag zijn. Dat mag, want de rechtspraak is in principe openbaar. De rechter voelt haar onrust. "Ik zie dat je heel zenuwachtig bent. Hoe moet ik het aanpakken?"
De komende veertig minuten zal de rechter, een vrouw met veel ervaring, er alles aan doen om goed contact te maken met Tamara. "Nou gaat die meneer iets over je vertellen. Hij is de officier van justitie. Niet in paniek raken. Gewoon rustig zitten en laat het maar over je heen komen."
Ieder weekend doet Maurice Laparlière verslag van een opmerkelijke rechtszaak in onze regio. Vandaag de zaak van de 19-jarige Tamara die wordt beschuldigd van vijf gevallen van mishandeling.
2023 is nog maar net begonnen als de spanning is te snijden in de Dordtse instelling voor jongeren met gedragsproblemen. "Ze hadden me geappt dat ik mijn medicatie kon halen, maar toen was het er niet. Ze hadden het beloofd, maar wilden het niet geven", vertelt Tamara die avond als de politie arriveert. De afspraak is dat ze naar buiten gaat bij een dreigende woedeaanval. Maar deze avond wil Tamara dat niet. De begeleiders zouden haar met lichte dwang naar buiten hebben gedirigeerd. Het eindigt in duwen, trekken en schoppen. Tamara klampt zich vast aan de deurpost.
"Je hebt je begeleidster tegen haar been getrapt. Dat was al twee keer gebroken, dat deed pijn", zegt de rechter. "Ik heb gelezen dat als je boos wordt of verdrietig, je niet meer precies weet wat je doet. Bij de buurvrouw heb je haar pink naar achter getrokken. Als je nu terugkijkt, wat denk je dan?"
Die vraag moet Tamara even laten bezinken. "Ik vind het overdreven", zegt ze. Daarmee bedoelt ze waarschijnlijk zowel de aangifte die tegen haar is gedaan als haar eigen boze reactie van die avond.
Er volgen meer incidenten. De aanleiding lijkt telkens een misverstand over Tamara's medicatie, waar ze rustig van wordt. Ze klampt zich vast, knijpt in een schouder, krabt en trapt nog een keer tegen een scheenbeen. "Eén keer ben ik buitengesloten", vertelt Tamara in de rechtbank. Dat was waarschijnlijk traumatisch voor haar. Misschien dat ze daarom die avond niet wilde.
Kwetsbaar meisje
"Emoties vind je lastig", zegt de rechter. "Afspraken zijn heel belangrijk voor je. Die moeten worden nagekomen. Als dat niet gebeurt, word je boos." We horen ook dat Tamara veel verdriet heeft gehad toen haar persoonlijk begeleider wegging. Ze voelde zich in de steek gelaten. Verder is ze al vier keer naar een andere locatie verplaatst. Dat hielp haar bepaald niet.
De tiener vertelt in de rechtszaal dat ze werkt als bezorger, haar opleiding heeft afgerond en dat ze graag schildert en tekent. "Soms als ik ga werken loopt het niet lekker en ben ik helemaal kapot. Ik heb ook een konijn, die zit vaak op schoot." Dat vindt de rechter leuk om te horen.
De band met een mannelijke begeleider die ze schopte is niet goed meer. "Hij zei dat hij je tekeningen lelijk vond en hij liep zonder te kloppen je kamer binnen. Dat is tegen de regels", zegt haar advocaat. Gelukkig is de oplossing nabij en gaat de begeleider weg.
Zoals in iedere rechtszaak worden de persoonlijke omstandigheden van de verdachte besproken. In het rapport van de reclassering staat dat Tamara autisme heeft en een licht verstandelijke beperking. "Je bent een kwetsbaar meisje. Nou ja, een jongedame. Een grote jongedame", zegt de rechter.
De rechter vraagt met begripvolle stem aan Tamara hoe ze zelf haar boze buien controleert. Voor het eerst horen we de tiener echt vertellen. "Soms ga ik naar een andere groep als ik me heel erg irriteer aan iemand. Je kunt het beste weglopen. Soms ga ik dan naar buiten of naar mijn moeder. Je kunt het ook beter oplossen met praten in plaats van met vuisten." Dat levert haar een welgemeend compliment van de rechter op. "Dat vind ik hartstikke goed!"
Voor de zitting begon heeft Tamara al even in alle rust de kleine rechtszaal kunnen bekijken. Toch heeft ze het zichtbaar zwaar. Met haar ene hand knijpt ze in het stressballetje waar ze om vroeg en met de andere houdt ze haar moeder vast. De rechter vraagt aan Tamara hoe ze zich voelt. "Ik heb chaos in mijn hoofd", zegt ze. "Van 'ze haten je' en 'ze moeten je niet'. Soms is het iets beter."
De rechter vervolgt uit haar dossier. "Er is ook een stem die Ted heet. Die zegt dat je je moet verwonden. Wanneer heb je jezelf voor het laatst gesneden?" Tamara denkt even na. "O, dat is al een poos geleden. Zeker een maand."
Als buitenstaander gun je Tamara alle goeds van de wereld. In de rechtszaal doet ze haar uiterste best en ze wil wat maken van haar leven. Met wat begeleiding wil ze op zichzelf gaan wonen. Ze hoopt op een leuke baan later.
"De reclassering vraagt zich af of je wel straf moet hebben. Dat vanwege de stoornissen die je hebt", zegt de rechter. "Aan de andere kant waren deze mensen er om haar te helpen en dan krijgen ze te maken met geweld", zet de officier daar tegenover. Maar ook zij begrijpt het ingewikkelde van de situatie en eist twintig uur voorwaardelijke taakstraf. Gebeurt het niet meer, dan is er in dat geval ook geen taakstraf.
De advocaat van Tamara vertelt op zijn beurt iets verontrustends over de gang van zaken in de instelling. "De begeleider daagde haar uit. Ze is erg gevoelig voor geluiden. Als ze aan tafel zitten, smakt hij luidruchtig. Hij dwingt fysiek contact af door na een conflict een knuffel te willen. Ze houdt niet van aanrakingen. Ondanks de voortdurende moeilijke strijd die ze voert, wil ze toch gewoon meedraaien in de groep." Hij vraagt om vrijspraak voor zijn jonge cliënt.
HET VONNIS - "Ik val meteen met de deur in huis", zegt de rechter. "Ik vind niet dat jij straf moet krijgen, want dat is niet in jouw belang. Je bent supergoed bezig. Ik ben bang dat wat de officier wil jou veel spanning geeft en dat je daardoor niet goed je therapie kunt volgen. Ik hoop dat je rustiger wordt en dat je een leuke baan en een leuke plek vindt. Je deed het hier super. Ik hoop dat het meeviel. Ja? Gelukkig!"
*De naam van de verdachte is gefingeerd. De redactie kent haar ware identiteit.
Dit bericht is eerder verschenen bij onze mediapartner RTV Rijnmond.
