Kookwinkel De Gruijter in Sliedrecht heeft ze in de ban gedaan: pannen waarin PFAS is verwerkt. “Wij zitten hier in de Drechtsteden, we hebben al genoeg PFAS om ons heen”, zegt eigenaar Tim van der Beek.
Voor kookliefhebbers is De Gruijter eenzelfde walhalla als de snoepwinkel voor de zoetekauw. De zaak is tot de nok toe gevuld met bakvormen, bestek en schalen. En natuurlijk ontbreken ook de pannen niet. Tim van der Beek heeft ze in alle soorten en maten. Alleen voor pannen met een laagje teflon, waarin PFAS is verwerkt, ben je bij hem aan het foute adres, net als bij veel andere kookwinkels.
De PFAS-pan is keihard op z’n retour, ziet Tim. Een kwestie van vraag en aanbod. “Mensen komen hier binnen en zeggen: ik wil een nieuwe koekenpan, maar er mag geen zooi in zitten. Dan hebben ze het dus over PFAS.”
Van PFAS is bekend dat het je gezondheid kan schaden. Het spul is onafbreekbaar en stapelt zich op in je lichaam. Daardoor kan je immuunsysteem worden aangetast of je hormoonhuishouding in de war raken. PFAS zou mogelijk ook kankerverwekkend zijn. Chemours in Dordrecht maakt PFAS. Het bedrijf is door illegale lozingen in afvalwater en uitstoot in de lucht ernstig in opspraak geraakt.
Pan met PFAS richting de prullenbak?
Dat zijn winkel in Sliedrecht staat, onder de rook van PFAS-producent Chemours, speelt volgens Tim zeker een rol. “Het leeft gewoon heel erg onder de mensen. Ze hebben thuis oude pannen, die schilferen en kaal worden. En dan denken ze: die PFAS komt nu in mijn eten, dat wil ik niet.”
Moet elke pan met PFAS onmiddellijk richting de prullenbak? Nee. Een PFAS-pan wordt pas een risico als je hem te heet maakt of als ‘ie beschadigd is, zegt Tim. Als de pan geen krassen heeft, kun je hem gewoon blijven gebruiken.
Alternatieven
Hij haalt een pan uit het rek en laat zien hoe de pannenmakers hun koopwaar tegenwoordig aan de man brengen. “PFAS-vrij”, staat er op het etiket. Het gaat om een koekenpan met een zogeheten keramische coating. “Daarin bakt je eitje ook niet aan, maar er zit dus geen PFAS in.”
Andere alternatieven zijn volgens hem de pannen van gietijzer of roestvrij staal (rvs). “Zo’n rvs-pan is heel duurzaam en gaat je leven lang mee, Maar je moet er wel even mee leren omgaan. En gietijzer moet je eerst even inbranden. Het zijn pannen voor de wat meer ambitieuze koks.”
Wat de etiketten betreft is er sprake van een instinkertje in pannenland. Een pan die wordt aangeprezen als ‘PFOA-vrij’ hoeft namelijk helemaal niet PFAS-vrij te zijn. PFOA is een stof die in Nederland al jarenlang verboden is. PFAS is dat (nog) niet. Als een pan wordt aangeprezen als PFOA-vrij is de kans best groot dat er wel een andere vorm van PFAS is gebruikt in de anti-aanbaklaag.
Appeltaart
PFAS zit volgens Tim trouwens niet alleen in pannen. Het kan ook verwerkt zijn in bakvormen. “Als die beschadigd zijn doordat je erin hebt gesneden, komt er dus ook een beetje PFAS in je appeltaart.”
“Kijk”, vervolgt hij, “aan PFAS ontkom je gewoon niet aan. Want het zit hier ook in de grond, in het water en misschien wel in make-up die je op je gezicht smeert. Maar door er bewust mee bezig te zijn en te kiezen voor PFAS-vrij kun je de hoeveelheid die je binnenkrijgt wel reduceren.”
Bekijk hieronder de videoreportage over de winkel van Tim:
