Zo houdt het Dordts Museum rekening met het koloniaal verleden

Voor het Rijk was de koloniale kwestie een paar jaar geleden al reden om de gehele collectie van onder meer het Rijksmuseum tegen het licht te houden in een grootschalig onderzoek dat in het voorjaar van 2018 begon. Dat leverde in 2021 een handreiking op voor andere musea en collectiebeheerders over hoe zij om kunnen gaan met een onderzoek naar sporen van slavernij en het koloniale verleden in hun eigen archief. Onze vraag aan het Dordts museum was dan ook: Hoe gaat het Dordrechts Museum om met schilderkunst waar mogelijk sporen van slavernij aan kleven?

Volgens Femke Hameetman, sinds acht maanden artistiek directeur van het Dordts Museum, heeft het museum nog geen noodzaak gevoeld om een grootschalig onderzoek in te stellen naar de eigen collectie. Wel is het museum dagelijks bezig met de collectie, waarbij verschillende aspecten en thema’s achter de kunst benadrukt worden. Het slavernijverleden heeft bijvoorbeeld extra aandacht gekregen in de tentoonstelling van Umar Rashid, een kunstenaar uit de Verenigde Staten die de koloniale geschiedenis als een rode draad door zijn kunst laat lopen.

“Door de kunst van Rashid naast kunst van Nederlandse meesters uit de 17e en 18e eeuw te positioneren komt meteen het contrast naar voren tussen de twee. Daarmee benadrukt het museum het verschil in context tussen de twee kunstwerken”, zo verklaart Hameetman. Hoewel het museum geen exacte getallen heeft gaat de artistiek directeur ervan uit dat aan een groot deel van de collectie wel sporen van ons koloniaal verleden kleven. “Je moet bedenken dat de rijke elite hun rijkdom vaak vanuit de koloniën of aanverwante handel haalde.”

Het Dordts museum gebruikt niet alleen de positionering van haar kunst om context te verschaffen. Er is ook een rondleiding te volgen met speciale aandacht voor het koloniaal verleden. Onderbelichte Verhalen is een interactieve rondleiding gecreëerd door Rowan van der Stelt en Sidney Breidel, oprichters van Koloniaal Verleden Dordrecht.

In een rondleiding van een uur nemen zij de bezoeker mee door zowel de tentoonstelling Umar Rashid-Two Tongues als de vaste collectie, zes eeuwen schilderkunst, van het museum. Hier vertellen zij meer over de koloniale sporen achter de personen en objecten die op de schilderijen te zien zijn. Niet alleen het afgebeelde komt aan bod, ook de herkomst wordt besproken. De speciale rondleiding is nog drie keer te volgen, op 29 januari, 11 februari en 26 februari.

Daarnaast is het Dordrechts Museum één van de dertien oprichters van Musea Bekennen Kleur, een organisatie die streeft naar meer diversiteit en inclusie in musea. Samen met musea als het Rijksmuseum, het Van Gogh Museum en Het Rembrandthuis worden bijvoorbeeld acties op touw gezet om het personeel in te lichten over gevoelige ontwikkelingen in de maatschappij, en de impact die musea kunnen hebben op die eerdergenoemde maatschappij.

Uit recent onderzoek is gebleken dat Dordrecht een belangrijkere rol heeft gehad in het slavernijsysteem dan voorheen gedacht. Na onderzoek van Historisch Documentatie en Kenniscentrum Augustijnenhof en het Initiatief Koloniaal Verleden Dordrecht bleek dat duizenden Dordtenaren al dan niet indirect hebben meegewerkt aan het in stand houden van slavernij en mensenhandel. Van rijke suiker- en slavenhandelaren en plantage-eigenaars tot matrozen op de transportschepen, door de hele Dordtse samenleving waren betrokkenen. Er was zelfs een plantage in Suriname die Dordrecht heette. De eigenaar van de plantage? Dordtse handelaar en ondernemer Pieter van der Werff.

Heb jij interesse in een rondleiding door de oprichters van Koloniaal Verleden Dordrecht of wil je meer weten over het slavernijverleden van onze stad? Tours zijn te boeken op de website van het Dordrechts Museum.