Les in techniek, kunst, ICT, dans en sociale vaardigheden. En dat allemaal naast de gewone vakken. Maar ook extra rekenen en taal. Dordrecht trekt de komende 10 jaar ruim 27 miljoen euro uit voor basisscholen in achterstandswijken. Het programma is nu een maand of vier onderweg en trekt steeds meer belangstelling uit het hele land. Dit lat ligt hoog: "Door deze extra uren kun je een beter leven krijgen."
Het zijn harde cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over de verschillende wijken in Dordrecht. Neem Wielwijk. Daar wonen 700 kinderen tussen de twee en twaalf jaar. De helft daarvan is 'gedoemd' om onder zijn of haar niveau te presteren op school. Of anders gezegd: om niet volledig tot bloei te komen. Om uiteindelijk geen diploma te halen, of een diploma dat minder waard is dan wat je in je hebt.
In de volkswijken Krispijn, De Staart en Crabbehof is dat beeld niet veel beter. Alleen het 'dorpse' Dubbeldam met ruim 1200 kinderen en de historische binnenstad (iets meer dan 500 basisscholieren) scoren goed. Groei je daar op, dan zit je statistisch gezien gebakken. Dan komt het in ieder geval qua scholing waarschijnlijk wel goed met je.
Wat heeft een kind in zijn mars en wat komt er uiteindelijk uit? Het zijn onderzoeken die wereldwijd al vaak zijn uitgevoerd. Functioneer je 'onder je niveau', dan heb je gedurende je leven een grotere kans op financiële problemen, een slechtere gezondheid, echtscheiding of een verblijf in de gevangenis. Dordrecht wil daar nu wat aan doen en trekt de knip. En flink ook.
Betere levens
De drijvende kracht achter 'De Dordtse onderwijsvisie 0-12 jaar 2020-2030' zoals het plan formeel heet is wethouder Peter Heijkoop. Het gaat in totaal om elf scholen die geld krijgen van de gemeente om hun lesprogramma aan te vullen. De gemeente wil niet wachten op eventueel landelijk geld en neemt nu een vlucht naar voren.
Heijkoop: "Op deze scholen zitten getalenteerde kinderen, die uit ingewikkelde gezinnen komen. Hierdoor worden hun talenten soms onvoldoende ontwikkeld. Daar gaan we nu fors in investeren, zodat deze kinderen extra les krijgen. We investeren echt in de kansen van deze kinderen. Dat ze zelf hún kinderen wel een kansrijkere toekomst kunnen geven dan ze zelf hebben gehad. Dan heb je het uiteindelijk over betere levens."
Met 'ingewikkelde gezinnen' doelt Peter Heijkoop op vier risicofactoren die het CBS hanteert. Wat is het opleidingsniveau van de ouders? Wat is het land van herkomst van de moeder? Hoe lang verblijft moeder eventueel al in Nederland? En zit het gezin in de schuldsanering? Heijkoop: "Als veertig procent van de kinderen een groot risico heeft om een achterstand op te lopen is dat gewoon heftig. Dat komt dan bijvoorbeeld doordat de ouders niet goed Nederlands spreken of in de schulden zitten."
Het is een heel pakket waarmee Dordrecht aan de slag gaat. Zo kunnen peuters die in de risicogroep zitten al op zeer jonge leeftijd naar de dagopvang om een taalachterstand weg te werken in groepen met gemengde culturen. De ouders kunnen op de school van hun kroost zo nodig Nederlandse taalles krijgen en verder zijn er dus de verlengde schooldagen met een breed scala aan lessen. Het is allemaal geen harde verplichting, maar de gemeente hoopt op grote animo. Zien meedoen is zelf meedoen, die gedachte.
'Dat willen wij ook'
Helemaal nieuw is een verlengde schooldag niet. Zo gaan duizenden kinderen in Rotterdam-Zuid al van half negen tot half vier naar school, ook op woensdag. Met horten en stoten stijgen de CITO-scores daar al jarenlang. Wel zijn er soms twijfels of de kinderen als middelbaar scholier het niveau wel voldoende blijven vasthouden na een intensieve basisschool-periode vol extra les.
Maar dat Dordrecht het nu allemaal zélf betaalt, tien jaar lang, dat is wel nieuw. Het leerprogramma krijgt inmiddels ook landelijke aandacht. Zo stond er een groot artikel in NRC Handelsblad en bejubelde presentator Patrick Lodiers de plannen op het landelijke Radio-1. Heijkoop: "Collega's uit andere gemeenten zeggen tegen me: wauw, dat willen wij ook." De wethouder moet er dan wel eerlijk bij vertellen dat de gemeente dit nu eenmaal kan vanwege de ontvangen Eneco-gelden.
Waar de inwoners van Dordrecht gemiddeld verre van rijk zijn, is de gemeente dat namelijk wel. Dat Dordrecht goed in de slappe was zit, komt vooral door de verkoop van de Eneco-aandelen. Dordt was eigenaar van bijna tien procent van het energiebedrijf. De verkoop aan van Eneco aan het Japanse Mitsubishi leverde de stad ruim twee jaar geleden 370 miljoen euro op. Dat is per inwoner 3100 euro. Relatief gesproken een topdeal. Geen enkele gemeente in Nederland kreeg zoveel per inwoner.
Het is een interessant experiment dat nu voorzichtig van start gaat voor een periode van tien jaar, mits een toekomstig college er geen streep door zet. Ongeveer de helft van alle elf scholen maakt er al serieus werk van. In het schooljaar 2023/24 moet het systeem op volle toeren draaien. Het is nu bijvoorbeeld nog lastig om docenten en instructeurs te vinden. De personeelstekorten zijn groot. Heijkoop en zijn ambtenaren verwachten dat dat zichzelf uiteindelijk wel oplost. Dan zou er stapje voor stapje een einde moeten komen aan de kansenongelijkheid tussen de verschillende wijken in Dordrecht. Heijkoop: "Ik ben ervan overtuigd dat we hier de stad op langere termijn echt verder mee brengen."
Dit verhaal komt van onze mediapartner Rijnmond. Rijnmond volgt het Dordtse leerplan voor langere periode en zal verslag doen vanuit de scholen die extra lessen gaan geven en kinderen en ouders betere kansen willen bieden. Tips en suggesties zijn van harte welkom via maurice.laparliere@rijnmond.nl
