De provincie Zuid-Holland ziet dat als een bedreiging voor een eerlijke verdeling en wil koste wat kost dat Ridderkerk meedoet op regionaal niveau. De provincie dwingt Ridderkerk binnen het systeem te blijven met een zeldzame aanwijzing. De gemeente gaat in bezwaar. De botsing is uitzonderlijk en gaat uitgevochten worden bij de rechter.
'Harde aanpak'
Ridderkerk is boos over de harde aanpak en vindt die onterecht. De provincie zou juist andere gemeenten moeten aanspreken op te weinig sociale huurwoningen. "We gaan er samen niet uitkomen, dat is helder", zegt fractievoorzitter Lucien Westbroek van de lokale partij 18PLUS. "Er spelen veel regionale belangen om Ridderkerk binnenboord te houden, maar die zijn niet per se in het belang van onze eigen inwoners. Wij gaan hier zelf over."
In de regio rond Rotterdam verdwenen in dertien jaar tijd 5583 sociale huurwoningen, terwijl de vraag juist toenam. In zes gemeenten is de voorraad kleiner dan in 2012. Alleen in vijf gemeenten, waaronder Ridderkerk, werd nog beperkt bijgebouwd.
Wat wil Ridderkerk?
Onder aanvoering van 18PLUS - met zeven zetels de grootste fractie - heeft een ruime meerderheid van de gemeenteraad besloten een eigen lokaal woonruimteverdeelsysteem op te tuigen. Coalitiepartners SGP (5 zetels), VVD (2) en CDA (2) steunen dat plan. Alleen ChristenUnie (3) en GroenLinks (2) willen in het regionale systeem blijven.
Het uitgangspunt: Ridderkerkers moeten meer kans krijgen op een sociale huurwoning in hun eigen dorp. Starters, mensen die na een relatiebreuk woonruimte zoeken en ouderen die willen doorstromen, lopen volgens de gemeente vast in een systeem waarin ook woningzoekenden van buiten de gemeente meedingen.
Wat verandert er concreet?
Ridderkerk wil sociale huur voortaan via een eigen website aanbieden. Dat kost de gemeente jaarlijks ruim 250.000 euro. Voor woningzoekenden betekent het een aparte inschrijving. Wie in meerdere gemeenten wil reageren, moet zich dus dubbel inschrijven en dubbel betalen.
Provincie: lokaal systeem lost niets op
Overal is sprake van woningnood, lange wachttijden en een tekort aan sociale huurwoningen. Volgens de provincie is de situatie in Ridderkerk niet uitzonderlijk ten opzichte van andere gemeenten in de regio. In een brief schrijft Zuid-Holland dat uittreden uit de regionale samenwerking “nadelig uitpakt voor alle woningzoekenden in de regio” en dat een lokaal verdeelsysteem geen enkele woning extra oplevert.
“Het aanbod van sociale huurwoningen zal niet toenemen. Er wordt door de introductie van een nieuw systeem niet één woning méér toegevoegd,” aldus de provincie.
Ook vreest de provincie dat samenwerking moeilijker wordt als gemeenten vooral hun eigen inwoners willen bedienen. Daarom dwingt de provincie Ridderkerk om aangesloten te blijven bij Woonnet, het regionale platform waarin twaalf gemeenten samenwerken.
Bemiddeling
De provincie probeerde de breuk te voorkomen met bemiddeling door oud-burgemeester van Barendrecht, Jan van Belzen. Die poging mislukte. In zijn verslag schreef Van Belzen dat een compromis zelfs dreigde te escaleren.
Corporatie: duur, tijdrovend en vooral symbolisch
Corporatie Wooncompas, met 10.000 sociale huurwoningen waarvan 8000 in Ridderkerk, deelt die zorgen. Directeur-bestuurder Harro Zanting begrijpt de wens om lokale woningzoekenden te helpen, maar ziet weinig voordelen in een apart systeem.
“Ik snap best dat die hoop leeft. Sociale huurwoningen zijn schaars, dus mensen wachten steeds langer en dan hoop je dat de gemeente iets kan bedenken,” zegt Zanting. “Maar dit systeem is vooral duur, tijdrovend en helpt maar heel beperkt.”
Volgens Wooncompas moeten woningzoekenden zich straks in meerdere systemen inschrijven, meerdere websites in de gaten houden en meerdere keren inschrijfgeld betalen. Dat kost geld en maakt het zoeken ingewikkelder, zonder dat de slaagkans wezenlijk stijgt. Daarnaast betekent het extra administratief werk, terwijl die juist nodig is om nieuwe woningen te bouwen - volgens de corporatie de enige structurele oplossing voor de woningnood.
Wat zeggen de cijfers?
Volgens cijfers uit de jaarlijkse Woonmonitor wordt in Ridderkerk nu al 50 procent van de nieuwe sociale huurcontracten verhuurd aan eigen inwoners (gegevens 2023 en 2024). Dat percentage ligt in lijn met andere gemeenten in de regio.
De wet staat toe dat maximaal 50 procent van het aanbod met lokale voorrang wordt toegewezen. Dat kan ook binnen het huidige regionale systeem. Daarvoor hoeft een gemeente niet uit Woonnet te stappen.
Het belangrijkste effect van een lokaal systeem zit niet in méér voorrang dan nu al mogelijk is, maar in het afschrikken van woningzoekenden van buiten, die zich mogelijk niet extra inschrijven.
Tegelijkertijd kunnen Ridderkerkers die buiten het dorp een sociale huurwoning zoeken ook te maken krijgen met extra kosten en drempels.
De Ridderkerkse partijen 18PLUS en SGP zien het probleem niet zo. Ook buurgemeenten zoals Alblasserdam, Hendrik-Ido-Ambacht en Hoeksche Waard hebben andere inschrijfsystemen. "Dus de kritiek dat wij een blokkade opwerpen, valt wel mee", zegt de SGP-fractievoorzitter Daan Kardol.
Ridderkerk versus provincie
Ridderkerk voelt zich ten onrechte teruggefloten. "Lokale belangen zijn te veel ondergesneeuwd geraakt", reageert de SGP. De maatregel noemt hij "buitenproportioneel" en "onverstandig".
Binnen Ridderkerk leeft het onderwerp woningnood. De sociale huurvoorraad is de afgelopen jaren in de regio afgenomen terwijl het aantal woningzoekenden fors is toegenomen. En Ridderkerk doet het volgens de provincie juist goed in vergelijking met andere regiogemeenten.
"Hoeveel sociale huur is er elders verdwenen?", werpt Kardol op. Ridderkerk vindt dat regionale samenwerking twee kanten op moet werken. Buurgemeenten zouden eerst zelf meer sociale huur moeten bouwen, voordat zij Ridderkerk aanspreken op samenwerking. "Laten andere gemeenten eerst maar eens zien dat ze sociaal bijbouwen", vult de 18PLUS-fractievoorzitter Westbroek aan.
Tijdgeest: eigen inwoners eerst
De strijd tussen Ridderkerk en de provincie past in een bredere politieke tijdgeest, waarin lokaal beleid en ‘eigen inwoners eerst’ steeds vaker botsen met regionale en provinciale afspraken. De provincie herkent het sentiment, maar benadrukt dat er geen hekken om gemeenten staan en dat woningzoekenden via samenwerking “makkelijker, goedkoper en sneller” een woning vinden.
De provincie geeft Ridderkerk tot uiterlijk 24 februari om de regionale samenwerking op te pakken. Tenzij de rechter anders beslist.
Dit verhaal verscheen ook bij mediapartner
