Een brug met grootse plannen: de geschiedenis van de Papendrechtsebrug

“Dordrecht is helemaal omgeven door water en was destijds nogal geïsoleerd. Iedereen was afhankelijk van het pontje”, vertelt Gijselhart terwijl hij over de Beneden-Merwede tuurt. “De brug is heel belangrijk geweest om Dordrecht aan te sluiten op het achterland, de regio en de rest van het land.”

Terwijl de Papendrechtsebrug vandaag de dag vooral een cruciale regionale verbinding vormt voor verkeer op wielen, waren de plannen van het Rijk destijds veel groter volgens Gijselhart. “We hebben de A1, A2 en de A4, en mensen vragen zich altijd af: ‘Waar is die A3 gebleven?’”

De zogenoemde Rijksweg 3 kwam er nooit, want al snel na de bouw van de brug gooiden de hoge kosten roet in het eten. Toch profiteerden bewoners in onze streek van dat plan. “Dit stukje N3 is eigenlijk het enige restant dat van dat plan is overgebleven”, vertelt Gijselhart, terwijl hij naar de Papendrechtsebrug wijst.

Ontwerp en bouw
De Papendrechtsebrug werd ontworpen door Wijnand Jan van der Eb, destijds hoofdingenieur bij Rijkswaterstaat. Van der Eb ontwierp eerder de Brienenoordbrug. De Papendrechtsebrug werd volgens Gijselhart ook wel gezien als het kleinere broertje van de Rotterdamse brug. “Alle Rijkswaterstaatbruggen uit deze tijd hebben een sober, maar uiterst efficiënt ogend uiterlijk”, vertelt Gijselhart. Zo zijn er bijvoorbeeld geen decoratieve elementen op de brug.

“Alles draait erom dat alle krachten netjes en evenredig naar de pijlers worden geleid en er zo min mogelijk buiging ontstaat. Dat maakt de brug efficiënt, relatief licht en duurzaam”, vertelt Gijselhart. Helaas overlijdt ontwerper Wijnand Jan van der Eb in 1966, nog voordat de brug wordt geopend.

De brug zelf wordt op Dordtse bodem gebouwd. Firma Penn & Bauduin krijgt destijds de klus in handen. Als de brug eenmaal af is, volgt een megatransport van 55 kilometer over de Oude en Nieuwe Maas, want de kortste route langs het Drierivierenpunt is niet mogelijk.

Sterk staaltje technisch vernuft
De brug passeert zeven bruggen, waaronder De Hef en de Brienenoordbrug. Volgens Gijselhart kraakten knappe koppen hiervoor hun hersenen. “Dit invaren was een nieuwe methode: complex millimeterwerk en letterlijk hogere wiskunde.” Op de beelden is goed te zien hoe de boog op grote pontons en met meerdere sleepboten wordt verplaatst.

“De hele constructie woog duizenden tonnen”, vervolgt Gijselhart. “Alles moest voortdurend in balans blijven en precies worden uitgelijnd. En dat met stroming, wind en wisselende waterstanden.”

Het transport duurt maanden en mensen langs de kant, onder andere in Spijkenisse en Rotterdam, genieten zichtbaar mee. “Voor omwonenden was dit echt een dagje uit.”

Een volksfeest
Op 23 september 1967 is het dan eindelijk zover: de Papendrechtsebrug wordt geopend. Een volksfeest barst los. Op de beelden is een optocht te zien met oude koetsen, sleeën en mensen in traditionele kledij. Naast de burgemeester zijn ook minister van Verkeer en Waterstaat Joop van der Ende en plaatsvervangend commissaris van de Koningin Stien de Ruyter-de Zeeuw aanwezig.

De brug stond volgens Gijselhart hoog op de agenda van het Rijk. “De Rijksweg 3 zou van Amsterdam tot Breda lopen en van Dordrecht een belangrijk punt maken op deze noord-zuidverbinding door Holland.”

Aanzien van een rijksweg
Volgens Gijselhart zijn de ambitieuze plannen van het Rijk vandaag de dag nog goed terug te zien in de brug en op het wegdek. “De brug heeft kolossale afmetingen en oogt meer als een brug met een landelijke functie, waar een snelweg overheen loopt, dan als een regionale brug. Ook lijkt de N3 op veel vlakken op een klassieke snelweg, maar dat is het niet.”