Nona tijdens een fotoshoot in het bos
PrivéfotoHet leven van de Dordtse Nona verloopt normaal, tot ze haar vijftiende levensjaar bereikt. Zonder duidelijke oorzaak valt ze in een depressie, kort daarop krijgt ze een eetstoornis. Nona wil euthanasie plegen, maar doet nu, zeven jaar na haar eerste depressieve gedachte, levend en wel haar verhaal.
Nona was het meisje met de schaterlach, de puber met het goede humeur. Maar het roer slaat om. Wat ooit zo vanzelfsprekend was - haar levenslust en die kenmerkende vrolijkheid - is binnen de kortste keren verdwenen. Nona voert jarenlang een strijd tegen zichzelf, en wint die maar ternauwernood.
Zonder aanleiding
“Ik was een jaar of 15 toen ik voor het eerst last kreeg van sombere gedachtes”, vertelt Nona over de donkerste periode uit haar leven. “Zonder aanleiding, enorm frustrerend. Ik heb een gelukkige jeugd gehad en mijn ouders kunnen goed met elkaar overweg. Nooit ben ik gepest." Maar de negatieve gedachtes houden aan, en in korte tijd zit Nona in een diepe, donkere depressie.
“Mijn psychologen namen me voor mijn gevoel niet serieus en praatten een beetje om me heen. Toen ik kort na mijn depressie ook anorexia kreeg, werd dat alleen maar erger. Ze dachten dat ik niet depressief was, maar dat ik door mijn ondergewicht niet meer helder kon nadenken.” Voor Nona is het juist andersom, vertelt ze. Ze kreeg een eetstoornis door haar depressie. “En wanneer niemand je begrijpt, dan voel je je ineens heel eenzaam."
Drie jaar lang aan de grond
Nona eet niet, praat niet en wil vooral niemand zien. In een jaar tijd zit ze naar eigen zeggen op haar dieptepunt. “Al is er niet één specifiek punt dat ik kan aanwijzen als diepste punt. Eigenlijk zat ik drie jaar lang gewoon aan de grond.” De eetstoornis van Nona dient als een manier om zichzelf te straffen, vertelt ze. Ze is boos op zichzelf, maar ook op de wereld. “Dat ik zó ongelukkig was, dat niks mij maar leek te lukken.”
Intussen krijgen de artsen en psychologen die Nona behandelen nog altijd geen grip op haar. De tiener is ernstig ondervoed en raakt ook fysiek in de problemen. “Ik werd een aantal keer opgenomen omdat het te gevaarlijk werd. Bij de derde keer zei de arts: ‘Als je zo doorgaat, dan ben je er morgen niet meer. We moeten nu ingrijpen.’ Ik dacht alleen maar: yes, dat is wat ik wil.”
Wilsonbekwaam
En ingegrepen wordt er. Niet op een lieve manier, maar met gedwongen voeding. “Dan zitten er drie of vier zusters op je die je vasthouden. Ondertussen wordt er voeding in je gespoten, terwijl alles in je schreeuwt dat je dit niet wilt.” Voor ongeveer anderhalve week krijgt Nona dwangvoeding toegediend, iets wat ze uiteindelijk schoorvoetend toelaat.
“Dat had één reden: ik wilde euthanasie. Alleen kon dat niet omdat ik wilsonbekwaam was door mijn ondergewicht.” Om toch naar dat doel toe te werken, komt Nona weer aan.
Eenmaal op gewicht gaat het echter nog steeds niet goed. “Mijn ouders hielden zich niet voor dat het beter met me ging. Ze wisten de reden waarom ik weer aankwam. Kort daarop heb ik met mijn moeder een gesprek gehad waarin ik aangaf dat euthanasie echt iets was wat ik wilde.”
Checklist voor euthanasie
Nona’s ouders reageren begripvol op de wens van hun kind. “Ze waren het er denk ik niet mee eens, maar wat ik waardeer is dat zij hun gevoel aan de kant hebben geschoven. Mijn moeder zei ook: ‘Dit is geen manier van leven. Je bent alleen maar aan het lijden en zo wil ik je niet zien.’” Dus eet Nona door, met de dood in het vooruitzicht. Ze komt aan en vinkt intussen alle vakjes af die ze voor haar euthanasiewens moet voldoen. “Toen was er één laatste antidepressiva die ik moest proberen.” Tegen wil en dank in, verandert die medicatie het hele verhaal.
“Wat niemand had verwacht, en ikzelf ook zeker niet, is dat juist die antidepressiva aansloeg. Niet van de ene op de andere dag, maar heel langzaamaan.” Jarenlang zei Nona amper een woord, behalve tegen haar ouders en zus. “Ik praatte weer wat meer, betrapte mezelf dat ik aan het glimlachen was. Toen dacht ik: wat gebeurt hier?”
Bang om te genieten
In combinatie met de juiste therapie, de juiste mensen en medicatie die aanslaat, bokst Nona zich een weg uit de donkere plek waar ze jarenlang in verbleef. De dag voelt weer als een kans, niet als een opgave. “Dat is zó onwerkelijk. Voor de meeste mensen is genieten vanzelfsprekend. Als je dat jaren niet hebt gehad, is dat ontzettend gek. Soms werd ik er bijna bang van, vooral omdat die depressie na al die jaren ook een vertrouwde plek was.”
Spannend blijft het wel, zeker in het begin. Zowel voor Nona als voor haar familie is het nog zeer de vraag of alles wel goed blijft gaan. Maar het lukt; inmiddels is ze drie jaar verder en staat de 22-jarige middenin het leven. “Ik heb een bijbaan en wil gaan studeren. Twee jaar geleden heb ik een boek uitgegeven met mijn verhaal.” De euthanasiewens is, nadat haar antidepressiva aansloeg, nooit meer teruggekomen.
“Die periode voelt gelukkig als een ander leven. Ik heb zoveel mooie, lieve mensen om me heen. Ik wil dit allemaal voor geen goud missen.”
