Waterschap gebruikt DNA om bevers op te sporen

Monsternemers gaan per boot op zoek naar sporen van bevers. "Hij knaagt waterplanten, stukjes riet, gras en kruiden. Die bijt hij af en verknoeid hij in het water. Daar kijken we dan naar", vertelt monsternemer Jan van de Berg. "In de winter knagen ze vaak boombast. Dat valt wel op, als hij een boom ondersteboven legt."

Hollandse Delta en Rivierenland, de twee waterschappen in onze streek, schatten dat er in het gebied dat zij beheren zo'n 3000 bevers voorkomen. Volgens Jan van der Baan van het beverbeheer van Hollandse Delta, neemt de beverpopulatie 'gigantisch toe'. "We zien deze zomer steeds meer jonge bevers knaagschade aanbrengen, dus in het najaar zullen we ze wel echt gaan zien."

Maar waar zitten ze precies? Dat is belangrijk om te weten, omdat bevers veel schade aanrichten door de gangen die ze graven. Van der Baan: "Ze kunnen per nacht zo'n acht tot tien meter in een kade graven. Dan is hij binnen twee nachten door een dijk heen, dus willen we weten waar die bevers zitten. Het DNA-onderzoek gaat dat proces vergemakkelijken."

Het zoeken naar DNA is een veel nauwkeurigere manier van sporenonderzoek. Op aangewezen locaties vullen de monsternemers potjes met water. Vervolgens wordt dat naar een lab gestuurd. "Eigenlijk laat elk organisme DNA achter in het water, dat noem je 'Environmental DNA' (E-DNA)", legt moleculair bioloog Sander Heeman uit. "We kunnen daarmee onderzoeken of er bevers in het water zitten."

"Uiteindelijk, als er daadwerkelijk E-DNA wordt aangetroffen zullen we hetzelfde gebied nog een keer moeten varen, met kleinere potjes. Om uit te zoeken waar ze (bevers, red.) echt zitten", vult monsternemer Martin de Bruin aan.

Vroeger ging het onderzoek heel anders. Monsternemer Jan van de Berg doet dit werk al ruim 38 jaar, hij vertelt hoe het er in zijn beginjaren aan toeging: "Toen ik pas in dienst kwam, kreeg je een handje roestige klemmen mee en daar moest je het mee doen. Dan moest je knokken met je andere collega's voor een paar klemmen. Nu hebben we vanalles tot onze beschikking, van quads tot boten en noem maar op."

Ook was er toen nog geen DNA-onderzoek. "Je deed puur visueel onderzoek, wat je waarnam aan beelden, gras of in het water, voer wat rond dreef. Daar gingen we op af, en dan klemden we ze af."

Als via dit nieuwe onderzoek daadwerkelijk bevers worden aangetroffen, kan het waterschap niet zomaar iets tegen de bevers doen. De knagers zijn namelijk beschermd. "We vragen dan een ontheffing aan en kunnen zo preventieve maatregelen nemen. Een methode is gaas drukken, dan drukken we gaas in de kering waardoor de bever niet meer kan graven. Anders kunnen we stortsteen aanbrengen of damwand aandrukken. Maar daar zijn heel veel kosten mee gemoeid", aldus Van der Baan.