Dordrecht, Netherlands

Chemours loosde veel meer giftig GenX dan toegestaan: 5 vragen over nieuw onderzoek

Chemiefabriek Chemours in Dordrecht loosde vorig jaar meer giftige stoffen in het water dan is toegestaan. Dat stelt een milieuchemicus van de Universiteit Utrecht in het tv-programma Zembla. Hij ontdekte stroomafwaarts van de fabriek enorme pieken GenX-concentraties in het water. Een belangrijke ontwikkeling in een gevoelig dossier dat de gemoederen al jaren bezighoudt. Dit zijn vijf vragen hierover voor jou beantwoord.
RTV Rijnmond | Ingrid de Groot | 18 oktober 2022 09:38 | Aangepast op 18 oktober 2022 09:38
1. Wat is dat eigenlijk, GenX?
Chemours maakt onder andere Teflon, de coating die we kennen van de anti-aanbakpannen. Hierbij wordt sinds 2012 gebruik gemaakt van de GenX-technologie. GenX is eigenlijk geen stof, maar een productieproces. Bij dit proces komt HFPO-DA vrij en die giftige stof verspreidt zich in de lucht, het oppervlaktewater, de bodem en het grondwater.
Als het dus gaat om hoge GenX-concentraties, dan wordt dus eigenlijk HFPO-DA bedoeld. Maar de term GenX is inmiddels zo ingeburgerd dat hij overal wordt gebruikt als het gaat over de uitstoot.

2. Hoe schadelijk is GenX?
Het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen heeft GenX in juni 2019 op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) gezet. Volgens het RIVM is GenX mogelijk kankerverwekkend. Ook heeft het effecten op de lever. Daarom mag Chemours maar zeer beperkt GenX uitstoten.

VEWIN (Vereniging van drinkwaterbedrijven in Nederland) kan nog niet op de extra lozing GenX reageren. Wel stelt ze dat de kwaliteit van het Nederlandse drinkwater goed is, maar onder druk staat. "Over de volle breedte zijn er zorgen over de bronnen van het Nederlandse drinkwater, zowel over de kwaliteit als over de kwantiteit," aldus VEWIN.

3. Heeft Chemours zich vorig jaar dan niet aan de regels gehouden?
Metingen bij het Eiland van Brienenoord in Rotterdam en bij Maassluis laten zien dat er vorig jaar gedurende een aantal maanden flink hogere concentraties GenX in het water zaten dan toegestaan. De milieuchemicus van de Universiteit Utrecht schat in dat Chemours zo’n 150 kilo geloosd zou hebben, terwijl dat per jaar maar 5 kilo mag zijn. Chemours is volgens de onderzoeker de enige fabriek in Nederland die deze stof uitstoot.

Chemours ontkent te veel GenX te hebben geloosd en zegt zich aan de regels te hebben gehouden. In een reactie laat het bedrijf weten: Chemours kan geen commentaar geven op metingen die niet met ons zijn gedeeld en waarvan wij denken dat ze onnauwkeurige informatie bevatten met betrekking tot onze lozingen. Als gevolg van de succesvolle maatregelen om de lozing en uitstoot met meer dan 99 procent te verminderen, was in heel 2021 de lozing van HFPO-DA door Chemours in het water minder dan 1 procent van de hoeveelheid die je noemt. Dit is ver onder de maximale vergunde jaarlijkse vracht.
4. Kan Chemours hiervoor gestraft worden?
Rijkswaterstaat is de handhaver op het gebied van lozingen in het oppervlaktewater. Aan Zembla bevestigt een woordvoerder dat de metingen kloppen. Toch wordt er nu niet meer ingegrepen. “We handhaven op basis van onze eigen bemonstering bij Chemours en niet achteraf als we dit soort uitschieters voorbij zien komen in data. Dat valt buiten ons handhavingsproces”, aldus de woordvoerder in Zembla.

De gemeente Dordrecht benadrukt ook dat de vergunning voor het lozen op oppervlaktewater een aangelegenheid is van Rijkswaterstaat. "Maar elke kilo die geloosd wordt op de rivier is er wat ons betreft, één te veel," aldus de gemeente. Dordrecht wil dat de fabriek Chemours helemaal stopt met GenX.

Annelies den Boer, voorzitter van milieuorganisatie Tegengif noemt de lozing 'ongelooflijk'. Chemours heeft in het verleden afgesproken dat het de emissie van GenX met 99 procent gaat verminderen, schetst ze. "Als deze lozing echt van Chemours afkomstig is, wat is dan de belofte van dit bedrijf waard?" Den Boer stelt dat er een keiharde opdracht voor de overheid ligt: scherp op GenX te monitoren. "Ze moeten hier op handhaven." GenX is immers schadelijk voor het milieu en toxisch.

5. Wat ging hieraan vooraf?
Chemours, voorheen DuPont, ligt al langer onder vuur vanwege de gevolgen van de uitstoot van giftige stoffen voor medewerkers en omwonenden. Het RIVM raadt directe omwonenden inmiddels af om groente en fruit uit moestuintjes te eten.

De omliggende gemeenten hebben het bedrijf voor de rechter gesleept, omdat ze vinden dat het bedrijf de gevaren heeft verzwegen en niet heeft ingegrepen om de schade te beperken.

Lees meer over:

Chemours|chemou|

Lees ook

Voor de honderdste keer vervuilde grond gestort bij de poort van Chemours

De actiegroep “Gezondheid voor Alles” heeft zaterdag voor de honderdste keer vervuilde grond ges...

'Gifgas in nieuwe vergunning Chemours onverantwoord risico', vindt toxicoloog

Toxicoloog Jacob de Boer van de VU in Amsterdam vindt dat de gemeente Dordrecht een onverantwoord ri...

Gemeenteraad eist duidelijkheid over uitstoot Pfas door Chemours

De Dordtse gemeenteraad vraagt om duidelijkheid over de gevolgen van Pfas in Dordrecht. De aanleidin...

Amerikaans zeepmengsel kan PFAS-grond reinigen; toxicologen en gemeente enthousiast

De PFAS-stoffen die worden uitgestoten door chemiebedrijf Chemours aan de Baanhoekweg zorgen al jare...

Wethouder haalt onderzoeksresultaten toxicoloog en Vrije Universiteit onderuit: "Feitelijk onjuist"

Het RIVM kwam begin deze week met resultaten van het moestuinonderzoek. Tegelijkertijd kwam Zembla m...

Moedermelk vervuild: 'Ik ben een echt PFAS-meisje': 46 organisaties vragen in Europa om absoluut verbod op giftige stof

De Dordtse Christine Bosker is een van de acht jonge moeders uit de regio waarbij schadelijke PFAS-...