Eerder deze maand hingen er briefjes over de vogelsterfte in de Nieuwe Dordtse Biesbosch
StreekomroepDe Nieuwe Dordtse Biesbosch is normaal gesproken een rustgevende plek met vrolijk fluitende vogels. Maar dat was kortgeleden helemaal niet zo'n zekerheid. In de plas werden namelijk tientallen dode vogels gevonden. De dieren waren slachtoffer geworden van botulisme, een verlammingsziekte veroorzaakt door gif van een bacterie in ondiep water.
In het Biesbosch-gebied komen in de zomermaanden wel tienduizend vogels voor, zeker tijdens de doortrekperioden. Dan trekken vogels namelijk van de noordelijke broedgebieden naar de zuidelijke overwinteringsgebieden. In de Nieuwe Dordtse Biesbosch is sprake van laag water met veel moerasvorming. “Daar komen honderden tot duizenden vogels op af”, zegt Biesbosch-boswachter Harm Blom van Staatsbosbeheer.
Steeds meer dode vogels
Juist dat lage water, waarin botulisme is ontstaan, werd de vogels fataal. Botulisme is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie die van nature voorkomt in het milieu. Vooral tijdens warme periodes kan deze bacterie in water met weinig zuurstof een giftige stof aanmaken. De bacterie werkt spierverlammend. “Zo’n vogel hoeft daar maar even van te snoepen of erdoorheen te slobberen en hij valt ter plekke dood neer”, zegt Blom.
De dode vogels vielen steeds meer mensen die rondliepen in de Nieuwe Dordtse Biesbosch op. “Vanaf eind augustus kregen we steeds meer vragen en opmerkingen van mensen die zich afvroegen wat er aan de hand was. Die mensen zagen meerdere eenden drijven in het water. Wij zijn vervolgens als Staatsbosbeheer daar een paar keer gaan kijken. Vanaf begin september zagen we op een gegeven moment elke dag meer dan twintig dode vogels in het water liggen”, beweert Blom.
Doorspoelen van het water
En dat was het signaal dat er werk aan de winkel was voor Staatsbosbeheer. Blom: “We hebben meteen het gebied laten doorstromen. We hebben de waterschappen gevraagd om de inlaten bij de Nieuwe Merwede open te zetten. Dan stroomt het water via de Oosthaven door de Biesbosch heen. Dan wordt het water doorgespoeld en gaat via de Elzen naar de Nieuwe Dordtse Biesbosch. Daarnaast hebben we gebruikgemaakt van een pomp.”
Het water kleurde hierdoor minder groen door blauwalg en botulisme, het water werd meer helder en het belangrijkste: er was minder sterfte onder de vogels. “We hebben volgens protocol gehandeld en daardoor konden we nieuwe sterfgevallen voorkomen. De kadavers konden we uit het water vissen. Daarnaast geven we mensen het advies de vogels niet aan te raken en de hond aan te lijnen.”
Hoe voorkom je botulisme?
Nu de ergste crisis qua vogelsterfte erop zit, is het ook tijd om naar de toekomst te kijken. Kan botulisme namelijk worden voorkomen? “In dit soort ondiepe moerasgebieden met die warme periodes kan er nou eenmaal sprake zijn van botulisme”, concludeert Blom.
“Het enige wat wij kunnen doen is het goed in de gaten houden. We zijn daarover in goed contact met het waterschap. Vervolgens kunnen wij snel handelen met het doorspoelen van de rivier. Binnen een paar dagen is er dan sprake van een betere waterkwaliteit. Dat protocol heeft dus goed gewerkt. Dat is alles wat wij kunnen doen voor nu.”
