Zeldzame vissoort ‘de steur’ na 70 jaar weer thuis in de Biesbosch

Voordat de één jaar oude steurtjes werden losgelaten vond er eerst een plenair programma plaats. Professor meester Pieter van Vollenhoven was als eregast uitgenodigd en sprak in zijn toespraak over een project van de lange adem. Op symbolische wijze overhandigde hij dan ook kleine 3D geprinte steurtjes aan de jonge genodigde rangers.

Naast geduld wijst prof. mr. Pieter van Vollenhoven ook op de noodzaak voor een duidelijk natuurbeleid en continue aandacht voor de steur: “Je moet je verplichten om stil te staan, want anders gaan we over tot de orde van de dag. Morgen staat de krant weer vol met andere dingen en zijn we die steur al lang weer vergeten. Over vijf jaar moeten we hier weer zijn om te zeggen hoe gaat het nou met die steur.”

Er volgden toespraken van de directies van de betrokken organisaties het Wereld Natuur Fonds, Sportvisserij Nederland en ARK Rewilding Nederland. Deze organisaties werken al sinds 2004 samen aan de herintroductie van de Europese steur (Acipenser sturio). Vertegenwoordigers van deze natuurorganisaties hadden ook de eer om de steurtjes op de aanlegsteiger uit te zetten.

De pas uitgezette steurtjes zijn nu nog klein van stuk, maar ze kunnen wel vijf meter lang worden, 400 kilo zwaar en 100 jaar oud. In de periode vóór 1952, toen de laatste steur werd gevangen en gedood, zwom deze bijzondere vissoort voor zo’n 90 miljoen jaar vrij rond in het gebied. De bijnamen ‘rivierdino’ en ‘oervis’ waren dan ook veelvuldig te horen op de dag van uitzetting.

De Europese steur is vandaag de dag een extreem zeldzaam diersoort, volgens ARK Rewilding Nederland zelfs zeldzamer dan de zwarte neushoorn. Naar schatting zijn er nog maar 700 exemplaren en zwemmen ze nog in het wild rond in de omvangrijke delta nabij de Franse stad Bordeaux. Hier beweegt de trekvis zich vrij van de zee tot de Franse rivier de Dordogne. De steurtjes die zijn uitgezet in de Biesbosch zijn afkomstig van een viskwekerij in Frankrijk.

In de 90 miljoen jaar dat de steur vrij rondzwom in het gebied hoefde hij zich nauwelijks aan te passen. Niels Brevé doet promotieonderzoek naar de Europese steur bij Wageningen University & Research en legt uit hoe dat komt: “de steur is een gewoon een enorm sterke vissoort, ze hebben geen schubben maar beenplaten, er is dus een kleine kans dat ze worden opgegeten. Daarnaast is de steur een alleseter die met zijn uitstulpbare bek overal zijn bodemleven vindt. Het is dus eigenlijk het ultieme ontwerp en waarom zou je dan nog evolueren?”

De Biesbosch vormde, als zoetwatergetijdegebied waar de Maas en de Rijn samenkomt, een ware ontmoetingsplek voor de kraakbeenvis. Zo verzamelden zich hier volwassen steuren van zee voordat ze verder de rivier optrokken en ook kleine steurtjes uit rivieren in Duitsland om zich hier op te vetten. Hier kwam verandering toen de Haringvlietdam, uit veiligheidsoogpunt voor de mens, in 1970 een hermetische afscheiding maakte tussen het zoete en zoute water. Als gevolg daarvan stootte de trekvis zijn neus er zich decennia lang en kon hij zijn reis niet vervolgen.

In 2018 kwam daar verandering in, de dam werd weer op een kier gezet en het Haringvliet kan weer een internationaal kruispunt kan worden voor de trekvis. Dit maakt de Biesbosch de ideale plek om de steur weer te herintroduceren vindt Niels Brevé: “hij komt weer thuis in het gebied waar hij zich oorspronkelijk verzamelde”.

Naast een herstelde doorgang zijn er ook andere positieve ontwikkelingen te noemen die de overlevingskans van de zojuist uitgezette steuren groot maakt volgens Niels. “De visserij op de rivier is er bijna niet meer, de Noordzee is schoon en de Rijn is schoner, alleen de bodem is nog wat vervuild, dus ik geef het een goede kans van slagen.”

Om die kans nog wat te verhogen zal de locatie van de steurtjes nauwlettend in de gaten worden gehouden via telemetrie. Alle steurtjes hebben een zendertje van 2 gram in hun buik en op boeien van Rijkswaterstaat zijn antennes geplaatst. Na 4 maanden kan de locatie van de steurtjes worden uitgelezen.