Een aantal boeken dat door AI vervaardigd is
Streekomroep 56 / Google StreetviewRuim duizend boeken heeft hij inmiddels in de aanbieding, de 28-jarige Andries Herremans. Of het nu gaat om gedichten gebaseerd op poep of reisgidsen, in korte tijd heeft zijn bedrijf in Hendrik-Ido-Ambacht een enorm aanbod aan titels weten te produceren. Dagblad Trouw ontdekte dat ze niet door Andries zelf of een andere auteur zijn geschreven: alle titels zijn van de hand van kunstmatige intelligentie (AI).
Hoe ziet een uitgeverij van AI-boeken eruit? Om daarachter te komen, rijden we naar het adres dat via internet makkelijk te achterhalen is. Een splinternieuw industrieterrein met bedrijven in allerlei sectoren is de plek waar Andries B.V. kantoor houdt. Wat opvalt: dit terrein lijkt een kloppend hart van e-commerce: bestelbusjes rijden af en aan. De klant zoekt, klikt en krijgt het product aan huis. Nee, dit is geen winkelcentrum waar je een dagje uit beleeft.
Waarom zijn we hier op een doordeweekse dag dan wel? Uit onderzoek van dagblad Trouw blijkt dat er honderden boeken via verschillende grote webshops worden verkocht, zónder dat daar gemeld wordt dat het om door AI geschreven titels gaat. Meer dan duizend worden uitgegeven door het bedrijf in Hendrik-Ido-Ambacht.
Geen interview
We bellen aan. Een vriendelijke jongeman doet open: we hebben meteen beet, want voor ons staat Andries zelf. Hij laat ons binnen, maar zegt meteen al dat hij geen interview geeft, “want iemand die ik telefonisch sprak, had wat zaken uit de context getrokken". De vragen mogen we later stellen per e-mail. We lopen verder het pand in: de uitgeverij bestaat uit een klein kantoortje met allerlei stellages, maar voor een bedrijf met ruim duizend titels zijn er opvallend weinig AI-boeken te bekennen.
Andries laat ons wel een paar testexemplaren zien, want zo blijkt: hij print alleen boeken op bestelling. Wat hij uitgeeft? Veel titels van zijn boeken beginnen met "Alles over..." en hebben een korte, generieke, maar vooral overduidelijk door AI geschreven beschrijving die doorspekt is met anglicismen en taalfouten. Het oeuvre van Andries B.V. beslaat de meest uiteenlopende onderwerpen.
Zo zijn er boeken over steden en aquariumvissen, maar ook over specifieke diersoorten zoals het leeuwenkopkonijn en het Knabstrupper-paard. Ironisch genoeg biedt het bedrijf ook boeken aan over kunstmatige intelligentie en hoe auteurs schrijfblokkades kunnen overwinnen. “Onze onderwerpen zijn behoorlijk niche; het betreffen naar ons inzicht boeken die anders nooit het daglicht zouden zien”, vertelt Andries per mail hierover. “Het zijn boeken waar geen Nederlandse uitgeverij zich snel aan zou wagen, omdat er simpelweg nauwelijks een doelgroep voor bestaat.
Wanneer is Andries hiermee begonnen? “Onze eerste boeken komen uit midden 2024”, vertelt hij. “We begonnen met een ander type boeken: kleurboeken, opschrijfboekjes, vriendenboekjes. Dit ontstond naast onze andere webwinkelactiviteiten, omdat we zagen dat hier veel vraag naar was. Vanaf ongeveer midden 2025 zijn we ons meer op non-fictietekstboeken gaan richten. Inmiddels zijn dit er ruim 1000.”
Het redactieproces loopt volgens hem via een team van verschillende AI-modellen. Een onderwerpbedenker, schrijver, redacteur, designer, reviewers. “Elk hun eigen taak en specialisme, waarbij ze elkaar controleren. Uiteraard kijken wij scherp mee en sturen wij dit proces. Het is daarin een mens/machine-samenwerking.”
Boordevol verzinsels
Maar dat blijkt geen waterdicht systeem: kritiek op AI is dat het verschillende bronnen bij elkaar raapt, zonder de achtergrond ervan te begrijpen en te vermelden. Dat zorgt er volgens dagblad Trouw voor dat bijvoorbeeld een boek over Texel boordevol verzinsels staat. Zo zouden de eilandbewoners massaal lamsvlees eten en ligt Den Hoorn pal naast natuurgebied De Muy, dat in werkelijkheid 13 kilometer verderop ligt.
Noor van der Heijden van de Auteursbond noemt de werkwijze van Andries B.V. in Trouw "ongekend" en "alarmerend". Volgens haar is het problematisch voor zowel consumenten als schrijvers, omdat AI-modellen getraind zijn met illegaal auteursrechtelijk beschermd materiaal. Waar eerst niet alle webwinkels vermeldden dat het om door kunstmatige intelligentie vervaardigde boeken gaat, is dat in de meeste gevallen inmiddels aangepast.
Na de publicatie in Trouw over de feitelijke onjuistheden in het boek over Texel, heeft onze redactie opnieuw contact gezocht met Andries Herremans per e-mail. Hij reageert als volgt: "De kritiekpunten van Trouw zijn door ons bekeken. Zelf hebben wij deze kritiekpunten niet op de door Trouw gepresenteerde manier gevonden in het boek. Desondanks streven wij voor hoge kwaliteit boeken en dus zullen wij deze en onze andere boeken nader onder de loep nemen en waar nodig aanpassingen doorvoeren."
