Hoe Dordtse basisschool De Regenboog kinderen uit een achterstandswijk een boost geeft

Het is de laatste dag voor de vakantie en groep vier en vijf stromen de trap op naar het lokaal van juf Anne-Marie Both. De jongens en meisjes zijn vrolijk en laten een paar decibellen extra door het trappenhuis galmen. Want er lonkt een mooi vooruitzicht: de krokusvakantie. En een week vrij is voor de meeste 7- en 8-jarigen natuurlijk het fijnste vooruitzicht dat er bestaat. Als ze even later om half negen op hun stoel zitten is het tijd voor de dagopening en de dagelijkse check-in.

Dat gaat als volgt. De juf wijst de inchecker van de dag aan. Die doet een vragenrondje door de klas. Hoe voelen zijn of haar klasgenootjes zich? Welke smiley staat symbool voor het gevoel van dat moment? Het blije gezicht? De neutrale? Of de laatste, de 'sippe, verdrietige of boze smiley', zoals Both het ontevreden rondje omschrijft. De inchecker van dienst wijst twee kinderen aan die vervolgens hun hart kunnen luchten over hun stemming van dat moment. Both: "Als er veel kinderen boos of verdrietig zijn, loop ik een rondje door de klas en vraag hoe ze zich voelen. Dan kan iedereen even vertellen wat er dwars zit. Zo heb je gelijk aan het begin van de dag zicht op hoe de kinderen zijn binnenkomen."

De score deze vrijdag is behoorlijk positief. Een zee aan blije smoeltjes en in totaal twee keer boos. Het gaat eenmaal om 'slecht geslapen' en één keer 'ik voel me niet helemaal lekker'. Anne-Marie Both kan glimlachen over die score. "In groep vier en vijf zijn het gelukkig vaak nog kleine dingen. De grotere problemen, 'ik heb ruzie' bijvoorbeeld, komen meestal later pas."Tot zover misschien nog geen groot verschil met andere scholen. Maar die zijn er wel als je beter kijkt naar wat er precies gebeurt op een dag op De Regenboog. De lessen zijn net even anders, docenten en medewerkers kiezen vaak bewust voor deze school. Directeur Sandra Nederlof: "Ergens op een winkel passen, figuurlijk gesproken, is niks voor mij.

Je kunt hier zoveel toevoegen aan de ontwikkeling van het kind. Kinderen leren hier dankzij het onderwijs en niet ondanks het onderwijs."Ze wijst naar de peutergroep waar net een boterhammetje wordt gegeten. "Sommige kinderen staan echt nog op nul als ze binnenkomen. Spreken bijvoorbeeld niet of nauwelijks Nederlands. Als je ze dan op een goed niveau uit ziet uitstromen in groep acht, dan weet je dat je van betekenis bent geweest."

Ook Anne-Marie Both koos heel bewust voor De Regenboog, al zag het daar lange tijd niet naar uit. Ze is kersvers afgestudeerd aan de pabo en bezig aan haar eerste jaar als leerkracht. Ze werkt nu op een compleet andere school dan waar ze altijd dacht te zullen belanden. "Ik heb tijdens mijn studie altijd geroepen: ik word wel juf op een dorpsschooltje. Ik kom zelf ook uit een dorp. Maar toen ik hier een keer was als invaller wist ik meteen: dit vind ik eigenlijk veel leuker. Werken met deze kinderen, dat is wat ik wil."

De Regenboog is geen 'probleemschool' en doet het prima volgens de onderwijsinspectie, maar staat wel aan de rand van zo ongeveer de armste wijk van Dordrecht. In de Vogelbuurt zijn relatief veel sociale huurwoningen en is bovengemiddeld veel werkloosheid. Als je wilt weten hoe een actueel fenomeen als energiearmoede eruit ziet, kun je hier terecht als je een beetje zoekt. Sommige gezinnen lieten de hele winter de kachel uit of gingen collectief douchen in het zwembad na de zwemles van één van de kinderen. Dat geldt natuurlijk lang niet voor alle bewoners, maar de wijk scoort niet goed op een aantal lijstjes. Zo zitten er relatief veel gezinnen in de schuldhulpverlening.

Sandra Nederlof: "We maakten tijdens de coronapandemie bijvoorbeeld mee dat vier kinderen in een gezin hun schoolopdrachten moesten doen op één mobieltje. Dat gaat dus niet. Die kinderen konden daarom gewoon naar school komen." Naast financiële problemen zijn er relatief veel gebroken gezinnen in de wijk of gezinnen waar verslavingsproblematiek speelt. Anne-Marie Both: "Veel kinderen hebben hun eigen verhaal. Daar wil ik naar luisteren en ik wil ze helpen. Niet alleen het onderwijs, maar ook met sociale vaardigheden of problemen die ze thuis tegenkomen."

Daarom heeft De Regenboog, samen met de gemeente Dordrecht, een missie waar veel tijd, energie en geld in wordt gestopt. De nieuwe generatie kinderen moet het beter krijgen dan hun ouders. Ook al kom je met een achterstand het schoolgebouw in, De Regenboog moet een springplank zijn naar een kansrijk leven. De gemeente investeert miljoenen extra in De Regenboog en tien andere scholen. Leerkrachten op de school gingen in het recente verleden soms zelfs zo ver dat ze in hun vrije tijd bijles gaven aan hun leerlingen. Met resultaat, want de befaamde Cito-scores stijgen al jaren op de basisschool. En dat alles trekt aandacht. Zo kwam Hart van Nederland deze week nog opnames maken over de investeringen en de opmars. "We geven deze hele generatie een

boost

omhoog", zegt Nederlof.

Dat sommige kinderen een extra zetje in de rug nodig hebben, erkennen zowel de school als de gemeente. De Regenboog koos drie jaar geleden voor een nieuwe vorm van onderwijs: het moest persoonlijker. Nederlof: "Wij hebben toen nagedacht over wat kinderen nodig hebben om zich te redden in de toekomst. Dat is in mijn visie niet dat je allemaal in je bankje zit te luisteren naar een juf die voor de klas staat en volledig klassikaal onderwijs geeft. Ik geloof in veel meer in een persoonlijke aanpak. Een kind is geen gemiddelde."

Dat mondde uit in 'unitonderwijs', waarbij de kinderen een deel van de dag op klassieke manier les krijgen en de rest van de tijd zelfstandig werken aan projecten en andere leerdoelen. Ook heeft een kind drie jaar lange hetzelfde duo aan leerkrachten. De één is er voor de 'talige vakken', de ander meer voor het rekenwerk. Het is eerst zaak dat de basis van taal en rekenen bij een kind goed zit. Daarna komt de rest.

Dat komt allemaal goed samen in het lokaal van Mirjam Ruiter. Ze doceert de taalvakken aan de bovenbouw. Haar klaslokaal bestaat uit twee delen. In het 'atelier' is veel ruimte en werken leerlingen aan hun weektaak of lezen de krant of een boek op zoek naar informatie. Zelf voert ze in het gedeelte met bankjes en stoelen een gesprek over voeding door de eeuwen heen. "Hoe heet dat ook alweer?", vraagt ze aan de klas. "Dat je langs de bakker loopt en ineens spuug in je mond krijgt." Hamid weet het antwoord: "Dat is kwijlen. Dat je iets superlekker vindt!" En even later: "Onze verre voorouders aten een smakelijke salade van paardenbloemen en dronken bessensap. Daar hadden ze genoeg aan. Wie weet waarom het eigenlijk een beetje hun schuld is als wij dik worden?"