De Tweede Wereldoorlog heeft grote impact gehad op het dagelijks leven, ook in Dordrecht. Jaren vol ellende en geweld leidden tot een dieptepunt voor de inwoners van onze stad. Op 24 oktober 1944 wordt Park Merwestein gebombardeerd.
De Britse luchtmacht neemt het park onder vuur, waar op dat moment de Duitse legerleiding zich gevestigd heeft. Niet alle bommen treffen hun doel, er zijn ook afzwaaiers. Onder meer op de Buitenschool.
Eén van de kinderen die daar toen les kregen, was Thomas den Hartog. “Die dag staat in mijn geheugen gegrift, dat kan je niet vergeten. Maar je bergt het wel ergens op,” vertelt hij in de vierde aflevering van de serie ‘75 jaar Vrijheid’ die deze week wordt uitgezonden op TV Dordrecht. Den Hartog wordt op het moment dat de bommen vallen voorgelezen door zijn juf, die de kinderen naar de gang heeft geleid. “Op dat moment kwam het dak naar beneden. Waar de bom precies gevallen is, weten we niet. Maar wat ik ten oren gekomen ben, is dat het in de keuken is geweest. En later is er ook nog eentje gevallen naast de school.”
‘Je beleeft het in een roes’
“Het hele spul kwam naar beneden,” vervolgt Den Hartog zijn verhaal. “Dus kalk, rasterwerk en stro, weet ik wat allemaal. Door de luchtdruk waren we allemaal op elkaar geschoven. Dan lig je daar tot op het moment dat er beweging is. En toen lag er een jongen bij me en die zei ‘Tom, kun je die steen van mijn hoofd afhalen?’ Ik heb het eraf gehaald, verwondde mezelf daarbij want ik had een bult op mn kop.”
Den Hartog ziet alles nog zo voor zich, ondanks dat hij er jaren niet over gepraat heeft. Niemand die ernaar vroeg en het leven ging door, zegt hij. Al pratende over het bombardement komen de verhalen toch weer boven. “Dat gebeurde er op dat moment, maar je leefde dan in een roes. Aan het einde van de eetzaal en de hal stonden mensen, en die zeiden: Thomas kom maar.” Over de lichamen van zijn klasgenootjes is hij uiteindelijk naar zijn meester geklommen.
Slachtoffers
Den Hartog wordt naar het ziekenhuis gebracht, dat hij diezelfde dag nog mag verlaten. Thuis is inmiddels de hele straat uitgelopen. Iedereen is blij te zien dat Thomas het overleefd heeft.
Er was paniek uitgebroken toen bekend werd dat het park was gebombardeerd. De onrust was ook groot bij de familie van Emmy van Twist-Hasselo. “Mijn zusje was bij een tante op bezoek gegaan zonder dat tegen mijn moeder te zeggen. Die was helemaal van de kaart dat haar dochter kwijt was tijdens het bombardement.” Om haar dochter te kalmeren stopt ze haar vol met homeopathische druppels. “Gelukkig is het zo afgelopen.”
Minder geluk hadden de kinderen van de buitenschool. “Er waren zes kinderen overleden,” vertelt Den Hartog. “Het enige wat me erg bijgebleven is, was Jantje Kelderman. Die jongen was pas ziek geweest en het was de eerste dag die hij weer op school was. En die werd gebracht in een veilingkistje op wieltjes. Zo hadden ze hem naar schoolgebracht. En ze kregen hem ook in een kistje terug.”
In totaal komen 59 burgers om bij het bombardement op Park Merwestein om het leven. De verhalen van Den Hartog en Van Twist Hasseloo zijn te zien in de serie ‘75 jaar Vrijheid’ waarin negen Dordtenaren aan het woord komen. De zes afleveringen zijn vanaf maandag 3 mei te zien op TV Dordrecht en ook te bekijken via ons YouTube-kanaal.
