Maand na de verkiezingen: zo staat het met de formatie in alle gemeenten

Alblasserdam
Informateur Hans Tanis adviseert om in Alblasserdam de formatiebesprekingen te starten, gericht op een coalitie van SGP, VVD en CDA. Die partijen zijn samen goed voor 13 van de 19 zetels. Zowel SGP als VVD behaalde bij de verkiezingen vorige maand veel meer stemmen dan vier jaar geleden. Volgens Tanis doet deze coalitie recht aan de winnaars van de verkiezingen, de breedte van de samenleving en de onderlinge verhoudingen. 

In de raadsvergadering op 9 april waarin Tanis zijn bevindingen deelde, werd hij meteen gevraagd de rol van formateur op zich te nemen.

Dordrecht
De kans is groot dat de VVD, VSP, ChristenUnie-SGP, D66 en CDA het stadsbestuur van Dordrecht gaan vormen. Zij gaven in het debat op 7 april aan met elkaar een akkoord te willen opstellen. Ook is uitgesproken dat zij tijdens de onderhandelingen waarde hechten aan de inbreng van niet-formerende partijen uit de gemeenteraad, een aantal organisaties en inwoners uit de stad. PvdA/GroenLinks, de grootste bij de verkiezingen een maand geleden, gaat dus waarschijnlijk geen onderdeel uitmaken van de coalitie.

Informateur Bas Kurvers begeleidt in Dordrecht het proces naar een formatie. Die moeten half juni tot een akkoord leiden.

Hardinxveld-Giessendam
In Hardinxveld-Giessendam moet het advies van informateur Laurens de Graaf nog gepresenteerd en besproken worden. Hij stelt dat een samenwerking tussen de lokale partij T@B en de SGP het meest voor de hand ligt. “Beide hebben winst geboekt (‘doet recht aan de verkiezingsuitslag’), hebben politieke inhoudelijke raakvlakken en hebben tevens al ervaring in onderlinge samenwerking in de vorige collegeperiodes”, stelt hij.

De twee partijen zijn samen goed voor elf zetels, van de zeventien in totaal. Dit betekent wel dat ChristenUnie, in tegenstelling tot de afgelopen raadsperiode, geen onderdeel is van de beoogde coalitie. De Graaf licht zijn bevindingen volgende week donderdag toe. Daarna gaat de gemeenteraad hierover en over de vervolgstappen in gesprek.

Hendrik-Ido-Ambacht
Informateur Jan Heijkoop, oud-burgemeester van het dorp, presenteerde eerder deze week zijn bevindingen aan de raad. Hij adviseert daarin om in Hendrik-Ido-Ambacht een samenwerking aan te gaan tussen de twee grootste partijen, Realistisch Ambacht en de SGP-ChristenUnie, aangevuld met één of twee andere partijen. “Om zo het meeste recht te doen aan de opvattingen van de meeste politieke partijen en ook te hebben voldaan aan de opdracht zoals die door de raad is verstrekt”, aldus de gemeente.

De afgelopen dagen hebben Oene Doevendans en Frank van den Elsen namens Realistisch Ambacht individuele gesprekken gevoerd met alle partijen. Zij maken later bekend met welke partijen zij verder willen onderzoeken of samenwerking in een coalitie mogelijk is.

Molenlanden
Oud-burgemeester van Mook en Middelaar en oud-wethouder van Tiel Willem Gradisen werd net als vier jaar geleden aangesteld als informateur. Zijn advies, dat op het moment van schrijven nog onbekend is, wordt komende maandag besproken in de raadsvergadering.

Doe Mee! Molenlanden werd bij de verkiezingen de grootste partij, op de voet gevolgd door de SGP. 

Papendrecht
Een coalitie in Papendrecht is ver weg. Het advies voor een coalitie van PVV, VVD en CDA kan de prullenbak in. Verkenner John Bijl presenteerde eerder deze week zijn advies, maar dat werd door de meeste partijen niet hartelijk ontvangen in de gemeenteraad.

Veel partijen zeggen de keuze voor deze drie partijen teleurstellend te vinden, er met verbazing naar te hebben gekeken of de conclusie niet goed te snappen. Nieuwkomer PVV, grootste bij de verkiezingen, wilde de uitdaging wel aangaan. De beoogde coalitiepartij CDA zag dit voorstel juist niet aankomen. “Daardoor voelt het CDA zich eigenlijk gedwongen om hier krachtig afstand van te nemen”, zei fractievoorzitter Jan Mulder eerder. Terug naar de tekentafel dus.

De partijen kozen er tijdens een raadsvergadering van maandagavond unaniem voor om de bal nu bij de VVD neer te leggen. Die stelde een paar dagen geleden Koen Becking, voormalig staatssecretaris, voor als informateur voor de vorming van een nieuwe coalitie in Papendrecht.

Ridderkerk
Partij 18PLUS, VVD en GroenLinks gaan met elkaar in gesprek om te kijken of zij een basis hebben om met elkaar een nieuw college te vormen in Ridderkerk. Zij hebben samen vijftien zetels.

In Ridderkerk werd geen informateur van buitenaf aangesteld. Henk van Os en Fleur Stip van de grootste partij, Partij 18PLUS, hebben de afgelopen tijd zelf gesprekken gevoerd met alle raadsfracties. “Op inhoud waren op enkele speerpunten van Partij 18PLUS onoverbrugbare verschillen geconstateerd, waardoor het aantal coalitievarianten beperkt werd. Naast het realiseren van speer- en standpunten uit het verkiezingsprogramma is een betrouwbaar en stabiel gemeentebestuur eveneens van groot belang. Een coalitie met Partij 18PLUS, VVD en GroenLinks (binnenkort Progressief Ridderkerk, red.) maakt dit mogelijk”, vertelde Henk van Os eerder aan RTV Ridderkerk.

Sliedrecht
In Sliedrecht zijn eerder twee verkenners voorgedragen: ex-wethouder in Den Haag, Rachid Guernaoui, en burgemeester van Gouda, Pieter Verhoeve. SGP/ChristenUnie werd nipt de grootste in Sliedrecht, vlak voor Slydregt.NU.

Gesprekken tussen de verkenners en de partijen vonden plaats vanaf begin april. Het is niet duidelijk wanneer de verkenners hun advies aan de gemeenteraad presenteren.

Zwijndrecht
De gemeente Zwijndrecht onderscheidde zich de afgelopen 16 jaar door te werken met een zogenoemd raadsbreed akkoord. Alle partijen werken hierbij samen en sturen met elkaar de wethouders aan. Ze noemen het het 'Zwijndrechts model'. Daarbij is dus geen sprake van een coalitie en een oppositie.

Het benoemen van een verkenner zou volgens Fred Loos, lijsttrekker van Algemeen Belang Zwijndrecht, niet transparant zijn. "Bij een verkenner kom je toch vaak in politieke achterkamertjes terecht, door zelf in het openbaar te formeren weten kiezers veel beter wat er met hun stemmen gebeurt", zei Loos eerder tegen Rijnmond.