Tentoonstelling kunstenaar Jan Veth vanaf dit weekend te zien in Dordrechts Museum

De expositie Het oog van Jan Veth toont het leven en werk van Veth in al zijn veelzijdigheid: als avant-garde kunstenaar, portretschilder, tekenaar, prentmaker en kunstcriticus. Voor het eerst worden onbekende werken uit privécollecties publiekelijk getoond, naast bekendere museumfavorieten van kunstenaars als Breitner, Toorop en Rembrandt. Veth was namelijk kunstcriticus en had zijn mening klaar over deze werken. Ook zijn er persoonlijke brieven en schetsen van de kunstenaar te zien.

Veth en de stad Dordrecht hebben een lange geschiedenis. De portretschilder en kunstcriticus werd in 1864 op het eiland geboren. De vader van Veth was ijzerhandelaar in Dordrecht en maatschappelijk betrokken met de stad als wethouder. In zijn vrije tijd hield Veth senior zich bezig met de geschiedenis van de Dordtse schilderkunst van de 17e eeuw en publiceerde hij als een van de eersten over de 17e eeuwse kunstschilder Aelbert Cuyp, die eveneens uit Dordrecht kwam.

Veths moeder stamde af van de bekende gebroeders Abraham en Jacob van Strij, schilders uit Dordrecht die rond 1800 furore maakten met hun muurschilderingen. Daarnaast stonden zij aan de wieg van het tekengenootschap Pictura, waarvan Veth later ook lid zou worden. Nadat Veth op 16-jarige leeftijd naar Amsterdam vertrok, keerde hij nog geregeld terug naar zijn geboortestad.

Al in 1888, toen Veth 24 jaar oud was, kocht de Vereniging Dordrechts Museum het eerste werk van Veth aan en een jaar later vond zijn eerste tentoonstelling er plaats. Femke Hameetman, directeur van het Dordrechts Museum is zeer tevreden met deze overzichtstentoonstelling: "Het Dordrechts Museum heeft een historische band met Jan Veth en is de trotse eigenaar van de grootste collectie van zijn werk in Nederland.”

Hameetman legt uit: “In het Regionaal Archief heeft het museum vele foto's, documenten en brieven van de mens achter de kunst. Die komen ook terug in de expositie.” Zij vervolgt: “Brieven en geschriften, vooral de briefgesprekken met zijn echtgenote Anna Dirks, wekken de wereld van Veth tot leven. Zo krijgen bezoekers een uniek inkijkje in zijn bestaan."

Rond 1900 bevond Veth zich in het centrum van de Nederlandse kunstwereld. In intieme portretten bracht hij deze wereld tot leven en met vurige geschriften drukte hij als kunstcriticus een stempel op de artistieke ontwikkelingen van zijn tijd. Hoewel hij eigenlijk landschapschilder wilde worden, besloot hij zich in 1888 volledig te richten op de portretkunst. Een goede keuze: Veth werd een van de meest gevraagde portretschilders van zijn tijd.

Hij portretteerde politici, wetenschappers, schrijvers en kunstenaars – naast de innemende schilderijen van vrienden en ‘onbekende’ Nederlanders. Zijn zorgvuldige benadering werd ook in het buitenland opgemerkt en hij reisde voor opdrachten naar Duitsland en Engeland. Uiteindelijk werd hij zelfs via zijn Duitse connecties uitgenodigd om in Amerika portretten te schilderen. Eind oktober 1909 vertrok de kunstenaar voor het eerst met de Holland-Amerika Lijn richting de Verenigde Staten. Hij bleef daar vier maanden en schilderde portretten van (voornamelijk) Duitse migranten.

Die briefwisseling tussen Jan en Anna Veth is ook te beluisteren. Eén van de audiotours, in de vorm van een hoorspel, bevat de briefwisseling tussen de twee geliefden. In de andere audiotour, die leidt door de vaste collectie van het museum, is Veths mening over de kunst te horen. Podcastmaker en journalist Ko van ’t Hek gaat hierin in gesprek met drie kunstcritici over de kunstkritiek van vroeger en nu. Bij de tentoonstelling over Veth is tot slot nog een atelierzaal gecreëerd: hier kunnen bezoekers een zelfportret maken dat mee naar huis genomen kan worden.

De tentoonstelling: Het oog van Jan Veth. Schilder en criticus rond 1900 is vanaf zaterdag 18 februari tot en met 3 september 2023 te zien in het Dordrechts museum.

Bekijk hieronder ook de videoreportage die wij maakten over de expositie.