Protestflyers in de stembus, stembiljetten uit gemeenten ver weg, inkijk in stemhokjes of stembureaus die toch niet zo rolstoeltoegankelijk blijken te zijn. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van vorige week woensdag verliep het stemmen op veel plekken zonder problemen, maar niet overal.
De opvallende zaken zijn gemeld door leden van de verschillende stembureaus door heel onze streek. Die hebben tijdens de verkiezingen allerlei onregelmatigheden vastgelegd in zogenoemde 'proces-verbalen'.
Zo ontdekten stembureauleden in Arkel (gemeente Molenlanden) tijdens het tellen dat er protestflyers met de tekst ‘Nee tegen azc’ tussen de stembiljetten zaten. In Sliedrecht stond een dergelijke tekst geschreven op de zijkant van een stemhokje in de Maranathakerk. Nadat dit ontdekt was, is het schoongemaakt.
Deur niet open
Bij andere stemlokalen ging het al mis bij binnenkomst. Als men al binnen kon komen: de leden van het stembureau bij een school in Ridderkerk konden vorige week woensdag rond 06.30 uur hun stembureau niet in. Daardoor hadden zij korter de tijd om alles klaar te zetten voor de opening van het stembureau om 07.30 uur. Uiteindelijk kon dit stembureau alsnog op tijd open.
Op andere plekken gooiden automatische deuren roet in het eten voor de stemmers zelf. Zo ging bij een zorgcentrum in de gemeente Molenlanden de automatische buitendeur 's avonds na 20.00 uur niet meer open. Een stembureaulid moest telkens aan de binnenkant voor de deur gaan staan om de laatste stemmers toe te laten. Ook in Papendrecht kreeg een stembureaulid deze taak, toen een automatische buitendeur twee keer weigerde. Daarnaast geven meerdere stembureaus door de streek aan dat een deel van de dag de stembureau-app niet werkte.
Toegankelijk, of toch niet?
Uit eerder onderzoek van deze streekomroep en Rijnmond bleek al dat niet alle stembureaus in de streek even toegankelijk zijn als online wordt aangegeven. Daar liepen sommige mensen op de verkiezingsdag zelf ook tegenaan. Zo klaagde een stemmer in Zwijndrecht over de rolstoeltoegankelijkheid van een stembureau in een verenigingsgebouw en bleek in Ridderkerk de beschikbare rijplaat wel geschikt voor rolstoelen, maar niet voor scootmobielen. Ook te hoge drempels of loszittende tegels werden gemeld.
In Papendrecht werkte een hulpmiddel bedoeld voor blinden en slechtzienden niet naar wens. De enige stemmer die van de zogenoemde stemmal gebruikmaakte, moest een kleiner stembiljet erin steken dan de reguliere biljetten. Op andere plekken in de streek werd onder meer geklaagd over slechte verlichting, inkijk in de stemhokjes, wegrollende potloden of ontbrekende stembureau-aanduiding.
Aan elkaar geplakt
Als men dan goed en wel in het stembureau zelf was, ging het soms op andere vlakken mis. Zo maakten meerdere stembureaus in Zwijndrecht melding van nieuwe stembiljetten die aan elkaar vastgeplakt zaten. Soms werd dat bij het uitreiken gezien, maar een aantal keer kwam een stemmer er bij het uitvouwen van het formulier in het hokje achter. Die extra biljetten zijn ingenomen.
In Papendrecht zat een stembiljet in de stapel uit de gemeente Westland. In Hardinxveld-Giessendam zelfs van nog een stukje verder: daar werd een stembiljet uit Oegstgeest gevonden bij het uitreiken en in de stembus gedaan. “Deze is er bij het tellen uitgehaald en in een envelop gedaan”, blijkt uit het proces-verbaal.
Hoe werkt dat nu eigenlijk?
Hoe dat stemmen nu eigenlijk in zijn werk gaat, was ook niet voor iedereen even duidelijk. Om een stem uit te mogen brengen, moet men de stempas van de eigen gemeente en een id-bewijs meenemen. Een trouwboekje, waar iemand in Alblasserdam mee aankwam, geldt niet. Net als een foto van een id-bewijs, zoals in Hendrik-Ido-Ambacht. In Hardinxveld-Giessendam kwam iemand aan met een stempas uit de gemeente Molenlanden.
Ook werden bij stembureaus door de hele streek diverse mensen aangesproken op het feit dat zij met zijn tweeën in één hokje stonden, of omdat zij hun hond hadden meegenomen. Dat is niet toegestaan, mits het een hulphond betreft.
Volmacht
Uit de diverse proces-verbalen blijkt ook dat niet elke stemmer op de hoogte was van de regels rondom het stemmen met een machtiging. Als iemand zelf niet in de gelegenheid is om te gaan stemmen – bijvoorbeeld door ziekte of vakantie – kan hij een andere kiezer machtigen dit voor hem te doen. De persoon die wordt gemachtigd, kan de volmachtstem alleen tegelijkertijd met zijn eigen stem uitbrengen. Een Ridderkerker die ‘s ochtends zelf al had gestemd en ‘s middags voor zijn moeder wilde stemmen, kwam van een koude kermis thuis. Hij is uiteindelijk zonder te stemmen weer vertrokken.
Bovendien moet bij een volmacht een handtekening van beiden zijn gezet en moet de gemachtigde een kopie van een id-bewijs (maximaal vijf jaar verlopen) van de persoon die zijn stem heeft uitbesteed meenemen. In Sliedrecht kwam iemand met een id-kaart uit 2017, dus mocht deze persoon de stem niet uitbrengen.
Stembureau
In Dordrecht probeerde een vertegenwoordiger van een politieke partij zijn of haar stem uit te brengen, terwijl die een jas met de partijnaam erop aanhad. De stembureauleden hebben deze stemmer gevraagd de jas buiten het stembureau te houden. Elders in de stad deed een stemmer zijn beklag over een poster van een politieke partij die naast de ingang van een stembureau hing.
Ook qua stembureau-bezetting verliep niet alles overal vlekkeloos. Zo stond een stembureaulid in Arkel bij het verkeerde stembureau en kwamen er enkele tellers in Zwijndrecht niet opdagen. De stembureauleden van het gemeentehuis in Papendrecht doen in het proces-verbaal hun beklag over de erg harde broodjes.
