De plannen van de Joyce Koster (40) uit Dordrecht zijn al zeer concreet: zij vertrekt deze vrijdag al naar Oekraïne. "Ik ben niet zo'n beste slaper en zag vorige week donderdagnacht hoe Russische troepen Oekraïne binnenvielen", vertelt Joyce. "Toen heb ik gelijk de Oekraïense ambassade in Den Haag gemaild, dat ik mij wilde aanmelden. Toen heeft de ambassade contact met me opgenomen." Nagenoeg iedereen in Nederland leeft mee met Oekraïne, maar slechts enkelen gaan op eigen houtje naar het oosten. Defensieminister Ollongren raadt het ook af. Waarom Joyce wél gaat? "Ik kan niet tegen onrecht en wil wat doen."
Joyce Koster is ex-militair en ging ooit op missie naar Kosovo. "Maar die situatie daar is onvergelijkbaar met hoe het nu in Oekraïne is". Daarna werkte ze lange tijd bij de brandweer, maar hield ernstige rugklachten over na een ongeluk en raakte arbeidsongeschikt. Toch denkt ze dat ze de oorlog fysiek aankan. "Als ik beelden zie van 80-jarige bewapende mannen in Oekraïne, die nog meedoen, dan kan ik dat ook."
Wat ze precies in Oekraïne gaat doen weet ze eigenlijk nog niet. Joyce: "De ambassade zorgt voor vervoer, we gaan met de bus geloof ik. Geen idee met wie ik daarnaartoe ga, ik ken verder niemand die dit doet. Ik krijg verdedigende taken, heb ik te horen gekregen. Maar als ex-militair neem ik aan dat ik ook bewapend word."
Joyce laat een meisje van vijftien en twee volwassen zoons in Dordrecht achter om zich in Oekraïne te kunnen laten gelden. Haar moeder en ex-partner nemen de zorg voor de kinderen over. "Natuurlijk zijn ze erg bezorgd, maar ze kennen me ook. Als ik ergens onrecht zie, moet ik er iets aan doen." Joyce zegt dat ze niet bang of zenuwachtig is, en dat ze gewoon weer terugkomt. "Ik sta er helemaal blanco in. Het wachten is nu het ergst. Veel neem ik niet mee. Ik heb een neutraal camouflagepak gedoneerd gekregen en natuurlijk gaat er een foto van mijn kinderen mee", besluit ze.
Minister van Defensie Ollongren zei afgelopen dinsdag dat in principe alleen militairen van de krijgsmacht rechtstreeks mogen deelnemen aan het gevecht. Maar: dienstnemen in een vreemde krijgsmacht is "in beginsel niet verboden", behalve als het gaat om een partij waarmee Nederland in oorlog is.
Ollongren benadrukte wel dat het "uiterst gevaarlijk" is. Het ministerie van Buitenlandse Zaken raadt Nederlanders dringend af om naar het land te reizen, dat nu een rood reisadvies heeft. De kwestie ligt anders voor Nederlandse beroepsmilitairen. Op het moment dat zij zich aansluiten bij een buitenlandse krijgsmacht of militie, is er sprake van desertie, wat een strafbaar feit is.
