Eind van de zomer werd het moedermelk-onderzoek naar buiten gebracht. En nu is er het manifest van 46 internationale maatschappelijke organisaties waarin zij een dringend beroep doen op de EU-lidstaten en de Europese Commissie om alle PFAS - 'forever chemicals' in consumentenproducten voor 2025 te verbieden. Vijf jaar later , in 2030, moet het gebruik van PFAS bovendien volgens het manifest in alle producten verboden zijn.
Christine Bosker, biologielerares op een middelbare school, groeide op in Sliedrecht en woont nu in de Dordtse wijk de Staart, vlakbij de fabrieken Chemours en Dupont. ,,Ik ben een echt PFAS-meisje.'' Ze volgt de Europese actie met grote belangstelling. Om PFAS-stoffen kom je in je dagelijkse leven niet heen ,zegt ze. ,,Het zit in verpakkingsmateriaal, moestuinen zijn er mee vervuild in onze regio. Het zit in drinkwater, in speelgoed, in cosmetica, elektronica. En in waterafstotende kleding. Je komt het eigenlijk heel de dag tegen zonder dat je het ziet of ruikt.''
Onder andere Greenpeace, maar ook andere grote organisaties zoals No Plastic in My sea, Fodesam, Health Care without Harm, WECF France, Fundacion Alborada Friends of the Earth Europe ondertekenden het manifest.
En ook het Nederlandse Tegengif, dat betrokken is bij het grote moedermelk- onderzoek, is een van de drijvende krachten achter de actie.
,,12,5 miljoen Europeanen leven in gemeenschappen waar drinkwatervervuiling is met PFAS",' schrijven de organisaties in het manifest.
Het manifest wijst op ernstig vervuilende situaties in Europa. Zoals in Dordrecht waar de fabriek Chemours (eerst Dupont) tot 2012 werkte met PFOA (C8) bij de productie van Teflon. Die stof staat nu te boek als kankerverwekkend en is daarom vervangen door GenX.
,,In 2018 kwam vast te staan dat 750.000 mensen die rond de Dordtse fabriek wonen blootgesteld zijn aan hoge waarden PFOA", schrijven de 46 maatschappelijke groepen. Chemours heeft na dat jaar haar productie ver moeten terugschroeven en heeft 75 miljoen geïnvesteerd in het terugdringen van de emissie. De regio is evenwel ernstig vervuild. Het ligt overal, stelt het manifest vast.
In het internationale manifest worden dergelijke situaties ook geschetst in België, waar rond Antwerpen veel vervuiling met PFAS is door de fabriek 3M. In het Franse Lyon is grote vervuiling in de zogeheten 'chemical valley' waar waarden zijn aangetroffen boven de veilige Europese norm. En ook Italië worstelt met verontreiniging met PFAS.
De Dordtse Christine is blij dat er in Europa nu aandacht wordt gevraagd voor de vervuiling met de persistente stoffen. ,,Dit is alleen maar goed",' zegt ze. Dordt is stil, vindt ze. ,,Het opvallende blijft in Dordrecht dat mensen gewoon weer verder slapen als er iets naar buiten komt over de aard van de vervuiling. En tegelijkertijd 'slaap' ik zelf ook door. Dat komt denk ik doordat de mogelijk schadelijke effecten pas op lange termijn duidelijk zijn. En het is heel moeilijk om gezondheidsschade te herleiden. Maar je wil dat mensen doordrongen zijn. Daarom is het goed dat in Europa nu goed aan de boom wordt geschud.''
Met borstvoeding geven is de Dordtse niet gestopt. Aan PFAS valt in ons leven niet te ontkomen, zegt ze. Bovendien is haar moedermelk volgens de Europese norm nog steeds veilig. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) meldt evenwel op haar site dat mensen in Nederland teveel PFAS binnenkrijgen via voedsel en drinkwater. Christine vindt het allemaal schokkend. Nooit had ze gedacht, dat zij zelf een bron zou worden die het giftige PFAS doorgeeft aan de volgende generatie. ,,Ik heb deze stof mogelijk al heel lang in mijn lichaam en nu heb ik ze overgedragen aan mijn zoon. En hij krijgt ze ook niet meer uit zijn lichaam."
Chemours in Dordrecht reageert dat het het manifest nog niet kent. ,,Daarom gaan we er nog niet op reageren,", aldus de woordvoerder.
Annelies den Boer voorzitter van de Stichting Tegengif is ondertussen strijdvaardig. ,,Twee jaar geleden publiceerde de Europese commissie haar strategie voor duurzame chemicalïën. Daarin erkende de Commissie dat consumenten via alledaagse artikelen blootstaan aan een breed scala van chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn voor hun gezondheid, en deed de toezegging om PFAS voor alle niet-essentiële toepassingen geleidelijk uit te bannen. Nu is het tijd om deze toezegging na te komen en de rest van de wereld te laten zien dat een verbod op PFAS mogelijk is.''
