OM eist 17,5 jaar gevangenisstraf tegen vermoedelijke veiligheidschef van IS uit Arkel

Ayham A. kwam in 2019 naar Nederland. Een jaar later vestigde hij zich in Arkel, een dorpje ten noorden van Gorinchem. Hij had een vrouw en twee kinderen. Volgens dorpelingen was hij een rustige, vriendelijke man die een teruggetrokken bestaan leidde.

In januari 2023 werd de Syriër door een arrestatieteam van zijn bed gelicht. De man die iedereen in het dorp altijd vriendelijk groette, zou in het verleden chef van de veiligheidsdienst van IS zijn geweest. In die rol besliste hij of tegenstanders van het regime moesten worden opgepakt, stelt het Openbaar Ministerie.

De straffen van IS waren Middeleeuws. Wie een sigaret rookte, kon veertig zweepslagen tegemoet zien. Op diefstal stond het afhakken van een hand. En ongelovigen kregen de doodstraf. In het mildste geval was dat de kogel. Maar kruisigingen en onthoofding kwamen ook voor.

De executies werden in het openbaar voltrokken. Niet alleen op pleinen, maar ook op verkeersknooppunten. Een rotonde ten zuiden van Damascus had de bijnaam 'de rotonde van de hoofden'. Volgens getuigen werd na de executies met de afgehakte hoofden gevoetbald. Ook A. zou daaraan hebben meegedaan.

Bezongen in een lofzang
De man uit Arkel wordt niet persoonlijk gekoppeld aan de marteling of dood van bepaalde personen. Wel wordt hem verweten dat hij in Syrië een leidinggevende rol had binnen de terroristische organisatie die de gruwelijkheden uitvoerde.

De verdachte ontkent alles. Volgens hem is er sprake van persoonsverwisseling en wordt hij verward met anderen. Het OM gelooft daar niets van. "De verdachte bevond zich regelmatig in het gezelschap van andere IS-leiders in het gebied en wordt ook bezongen in een lofzang voor IS-leiders in de strijd tegen de verraders. Hij is ook aanwezig geweest in detentiecentra van IS, gaf daar bevelen aan bewakers en was mogelijk zelf ook betrokken bij de verhoren en martelingen die daar plaatsvonden."

LEES OOK: Syrische terreurverdachte Ayham A. (41) uit Arkel: 'Ik was geen IS-strijder'

'Thee met iedereen'
Op een van de foto's in het dossier is A. te zien te midden van IS-strijders. Hij zit onder een IS-vlag, pal naast een hoge functionaris van de terreurbeweging. Volgens het OM is dat een aanwijzing dat ook A. een voorname positie had.
De verdachte wuift dat weg. Hij geeft toe dat hij weleens thee dronk met IS-functionarissen, maar dat dat niet niet veel betekende. "Ik dronk thee met iedereen."

Tegen A. zijn vele belastende verklaringen afgelegd, onder meer door een documentairemaker en een persoon die tegen IS heeft gestreden. Sommige getuigen wilden uit veiligheidsoverwegingen alleen anoniem verklaren. Zij konden ook niet worden ondervraagd door de advocaten van A.

Straatje schoonvegen
De verdachte zegt dat onder de getuigen mensen zijn die zelf bloed aan hun handen hebben en proberen hun eigen straatje schoon te vegen. "Iedereen liegt, behalve hij", zo reageerde de officier van justitie daarop. "Maar de realiteit is anders."

Het OM neemt het A. ook kwalijk dat hij pas eind 2025, toen hij al bijna drie jaar vastzat, is gaan praten. De reden daarvoor? "Meneer heeft gewacht tot het dossier compleet was en zijn verklaringen daarop afgestemd."

In de strafeis heeft het OM wel rekening gehouden het lange voorarrest van de verdachte. Omdat hij niet binnen twee jaar is berecht, levert dat een strafkorting van een half jaar op.

Bewijs te mager
Donderdag komen de advocaten van Ayham A. aan het woord. Nu al is duidelijk dat zij het bewijs tegen hem veel te mager vinden om tot een veroordeling te kunnen komen.

Voor het proces zijn in totaal vier dagen uitgetrokken. Dat is een groot verschil met hoe het er tussen 2014 en 2018 in Syrisch IS-gebied aan toe ging. Verdachten hadden daar geen advocaat en in de sharia-rechtspraak werden doodsvonnissen vaak al na een paar minuten geveld.

Dit is een artikel van onze mediapartner Rijnmond.